11 ธ.ค.2568
3 ปัจจัยหลักกำเนิดฝุ่น กทม. ข้อมูลจริงจากทีม นักสืบฝุ่น
กทม. ไม่ได้สู้ฝุ่นด้วยการฉีดน้ำอย่างเดียวอย่างที่หลายคนเข้าใจ แต่เรามีทีม “นักสืบฝุ่น” ที่ใช้เทคนิคตรวจ DNA ของฝุ่นเพื่อสืบหาสาเหตุ ผลการทดลองทางวิทยาศาสตร์พบว่ามาจาก 3 ปัจจัยหลัก และจากข้อมูลที่นักสืบฝุ่นได้มา นำไปสู่ 10 มาตรการป้องกันและจัดการฝุ่นที่ตรงจุด ที่แก้ปัญหาที่ต้นเหตุ รวมถึงการดูแลประชาชน
-รถที่วิ่งข้าง ๆ เรานี่แหละ ตัวการใหญ่
ปัจจัยแรกที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เลยคือรถยนต์ดีเซลและเบนซินที่วิ่งอยู่บนถนนทั้งวัน ทุกครั้งที่การเผาไหม้ของเครื่องยนต์ไม่สมบูรณ์ ก็จะปล่อยฝุ่นละอองขนาดเล็ก(PM2.5) ออกมาปะปนในอากาศ ทั้งเขม่า คาร์บอน และสารอินทรีย์ระเหยง่ายโดยเฉพาะเครื่องยนต์ดีเซล ซึ่งฝุ่นเหล่านี้ลอยต่ำ ถ้าเราเดินริมถนนหรืออาศัยอยู่ตามอาคาร จะได้รับผลกระทบ เรียกว่าสูดเอาฝุ่นควันเข้าไปแบบหลีกเลี่ยงไม่ได้ กทม. จึงต้องเข้มงวดกับรถควันดำทุกประเภท กระตุ้นประชาชนเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง โครงการ Green List Plus และตั้งเขตควบคุมมลพิษ (LEZ: Low Emission Zone) เพื่อจัดการฝุ่นจากตัวการที่ใหญ่ที่สุดนี้ให้ได้มากที่สุด
-ควันจากนอกเมือง…แต่ผลกระทบมาถึงเราเต็ม ๆ
ควันจากการเผาชีวมวลในจังหวัดรอบกรุงเท พฯ แม้ต้นเหตุจะอยู่ไกลออกไป แต่ก็ได้รับผลกระทบ การเผาฟางข้าวและข้าวโพดยังเกิดขึ้นเพราะใช้ต้นทุนต่ำเกษตรกรจึงจำเป็นต้องเผาเพื่อจัดการทิ้ง เมื่อควันเหล่านี้เข้าสู่กรุงเทพฯ ก็ยิ่งทำให้ค่าฝุ่นสูงขึ้น ทาง กทม. จึงต้องร่วมมือกับจังหวัดรอบข้าง ทั้งการกำหนดวันที่สามารถเผาได้ในช่วงที่อากาศเปิด และการผลักดันแนวทางแปรรูปฟาง อาทิ การใช้รถอัดฟางข้าวเพื่อลดการเผาในอนาคต
-เมื่ออากาศ “ปิด” เมืองก็ถูกปกคลุมด้วยฝุ่น
การที่ค่าฝุ่นพุ่งสูงถึงระดับสีส้ม ไปจนถึงระดับสีแดงไม่ได้เกิดจากการปล่อยเพิ่มขึ้นอย่างเดียว แต่ยังเกิดจากสภาพอากาศปิดที่ทำให้ฝุ่นจากแหล่งกำเนิดเหล่านี้ ถูกกักเก็บและสะสมตัวอยู่ ทำให้ค่าฝุ่นสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว จึงต้องออกมาตรการสำหรับป้องกันสุขภาพประชาชน ทั้งการแจ้งเหตุพ บเห็นการเผาแจ้งผ่าน Traffy Fondue การทำห้องเรียนปลอดฝุ่นในโรงเรียนและศูนย์เด็กเล็ก การสนับสนุน Work From Home (WFH) การเพิ่มพื้นที่สีเขียว รวมถึงระบบแจ้งเตือนและพยากรณ์ฝุ่นล่วงหน้า 7 วัน รายเขต เพื่อให้ทุกคนสามารถเตรียมรับมือได้ก่อนค่าฝุ่นจะพุ่งขึ้นจริง
นอกจาก 3 ปัจจัยหลักแล้ว ฝุ่นในกรุงเทพฯ ยังมาจากโรงงานอุตสาหกรรมและสถานที่ก่อสร้างด้วย ซึ่งเป็นต้นตอที่สร้างผลกระทบต่อคุณภาพอากาศเช่นกัน กทม. จึงต้องลงพื้นที่ร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมเพื่อตรวจไซต์ต่าง ๆ อย่างเข้มขึ้น ทั้งการติดตั้งผ้าใบกันฝุ่น การติดเซนเซอร์วัดอากาศ ไปจนถึงการบังคับให้รถหกล้อทุกคันที่เข้า–ออกไซต์ต้องลงทะเบียนในระบบ Green List เพื่อให้สามารถติดตามและควบคุมผลกระทบได้ดียิ่งขึ้น
การแก้ฝุ่นไม่ใช่การฉีดน้ำเพียงอย่างเดียว แต่คือการจัดก ารที่ต้นเหตุด้วยข้อมูลนักสืบฝุ่น เพื่อให้กรุงเทพฯ เป็นเมืองที่ทุกคนหายใจได้เต็มปอด…ไม่ใช่แค่บางวัน แต่ทุกวัน
#นักสืบฝุ่น #เอกวรัญญูอัมระปาล #โฆษกกทม #ผู้ช่วยเลขาผู้ว่ากทม #กทม
ฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพมหานครไม่ได้เกิดจากแค่การเผาชีวมวลหรือฉีดน้ำเพียงอย่างเดียว แต่เกิดจากปัจจัยหลายด้านที่ซับซ้อน ซึ่งทางทีม "นักสืบฝุ่น" ได้ใช้เทคนิคตรวจ DNA ฝุ่นละอองเพื่อแยกแหล่งกำเนิดและสัดส่วนได้อย่างแม่นยำ ปัจจัยหลักคือรถยนต์ดีเซลและเบนซินที่ปล่อยควันดำตลอดทั้งวัน ทำให้มีฝุ่นควันเขม่าคาร์บอนและสารอินทรีย์ระเหยง่ายที่ผสมอยู่ในอากาศบริเวณริมถนนและพื้นที่ชุมชนที่มีการจราจรหนาแน่น การป้องกันจึงต้องเข้มงวดเรื่องการตรวจสภาพรถและส่งเสริมโครงการ Green List Plus รวมถึงจัดตั้งเขตควบคุมมลพิษ (LEZ) เพื่อลดการปล่อยฝุ่น อีกปัจจัยสำคัญคือควันที่ลอยเข้ามาจากจังหวัดใกล้เคียงที่เผาชีวมวลอย่างฟางข้าวและข้าวโพด โดยยังมีเกษตรกรใช้วิธีเผาเพื่อลดต้นทุน แต่มีการประสานงานกับจังหวัดรอบกรุงเทพฯ เพื่อกำหนดช่วงเวลาที่อนุญาตให้เผาและผลักดันการใช้รถอัดฟางเพื่อลดการเผาในอนาคต ซึ่งจะช่วยลดปริมาณฝุ่นข้ามจังหวัดเข้าสู่เมือง การสะสมของฝุ่นที่เพิ่มสูงขึ้นในบางวัน ยังเกิดจากสภาพอากาศแบบปิด (Weather Inversion) ที่กักเก็บฝุ่นละอองในชั้นบรรยากาศไม่ให้ลอยขึ้นสูง ส่งผลให้ฝุ่นสะสมในระดับพื้นที่ที่อยู่อาศัย ปัญหานี้ทำให้จำเป็นต้องมีมาตรการรองรับ เช่น การสนับสนุน Work From Home (WFH) การแจ้งเตือนค่าฝุ่นรายเขตล่วงหน้า 7 วัน และการเพิ่มพื้นที่สีเขียวเพื่อช่วยกรองฝุ่น นอกจาก 3 ปัจจัยหลักแล้ว โรงงานอุตสาหกรรมและสถานที่ก่อสร้างก็เป็นแหล่งกำเนิดฝุ่นที่สำคัญ กทม. ได้ร่วมกับกรมโรงงานอุตสาหกรรมตรวจสอบไซต์งานอย่างเข้มงวด ทั้งการติดผ้าใบกันฝุ่น การติดตั้งเซนเซอร์วัดคุณภาพอากาศ และการบังคับใช้ระบบ Green List สำหรับรถหกล้อเข้า–ออกไซต์งาน เพื่อควบคุมและประเมินผลกระทบต่ออากาศ การแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพฯ จึงต้องเป็นการจัดการที่ต้นเหตุ ด้วยการนำข้อมูลวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีมาตรวจสอบและวางมาตรการป้องกันที่ชัดเจน อีกทั้งต้องมีการรณรงค์ให้ประชาชนเข้าใจและร่วมมือกัน เช่น การเปลี่ยนถ่ายน้ำมันเครื่อง ลดการเผาในพื้นที่เกษตร และการดูแลสุขภาพตัวเองด้วยการใช้หน้ากากป้องกันฝุ่นในวันที่มีระดับฝุ่นสูง เพื่อให้คนกรุงเทพฯ หายใจได้เต็มปอดในทุกวันไม่ใช่แค่ในบางวันเท่านั้น นอกจากนี้ แอปพลิเคชัน Traffy Fondue ที่ใช้แจ้งเหตุกิจกรรมเผาที่อาจก่อให้เกิดฝุ่นก็เป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่มีประสิทธิภาพในการควบคุมและจัดการฝุ่นในพื้นที่ต่าง ๆ ด้วยการมีส่วนร่วมของประชาชน ทำให้การรับมือและแก้ไขปัญหาฝุ่น PM2.5 ในกรุงเทพฯ มีประสิทธิภาพและตรงจุดมากขึ้น
