รางแดง พันธุ์ไม้บำรุงร่างกาย
รางแดง (Ventilago denticulate)
รางแดง มีชื่อเรียกแตกต่างกันไปมากมาย ไม่ว่าจะเป็น 'เถาวัลย์เหล็ก''ย่านอีเหล็ก''แสงพระอาทิตย์''ก้องแกบ''หนามหัน' หรือ 'ทรงแดง'เป็นต้น
เป็นพันธุ์ไม้เถาว์เลื้อย ลักษณะของเถาว์เป็นสีเทาแตกออกเป็นร่องสีชมพูอมแดง ชาวไทยโบราณนิยมนำมาใช้เป็นสมุนไพรรักษาและบำรุงร่างกายกันมานานนับศตวรรษ โดยใช้ส่วนใบและเถาเป็นหลักในการปรุงตัวยาขนานต่างๆ ปัจจุบันความรู้พื้นบ้านเหล่านี้ตกทอดสู่รุ่นลูกรุ่นหลาน หลายคนประจักษ์ถึงสรรพคุณมากค่าจากไม้เถาชนิดนี้ จนนำมาแปรรูปกินดื่มตามแต่จะชอบ
สรรพคุณ รางแดง
ใบ มีรสเย็น นำมาคั่วหรือเผาไฟให้แห้งแล้วชงผสมน้ำอุ่นดื่มเป็นน้ำชา เรียกว่า 'ชารางแดง' นอก จากจะช่วยให้ชุ่มคอแล้ว ยังมีฤทธิ์สำคัญช่วยลดความดันโลหิต ลดคอเรสเตอรอลและน้ำตาลในเลือด ด้วยเหตุนี้บางคนจึงนิยมดื่มชารางแดงเพื่อลดน้ำหนักเพราะช่วยเผาผลาญไขมัน ให้ออกมาในรูปเหงื่อและปัสสาวะ นอกจากนี้ยังช่วยคลายความเมื่อยล้าจากอาการตึงของเส้นเอ็นอีกด้วย
เถารสจืดเย็น นำมาหั่นเป็นท่อน ตากแดด แล้วนำไปต้มน้ำดื่มหรือดองเหล้าขาว จะมีฤทธิ์เป ็นยาบำรุงร่างกาย รักษาแก้โรคกษัยเส้น คลายความปวดเมื่อย ช่วยขับปัสสาวะและเหงื่อ สำหรับผู้ที่ผอมแห้งและรับประทานอาหารได้น้อยจะช่วยบำรุงร่างกายให้เจริญ อาหารมากขึ้น
ตามตำราแพทย์แผนโบราณนั้นอาการ “กษัยเส้น” คืออาการปวดเมื่อยหรือเจ็บปวดที่มีสาเหตุมาจากการตึงยึดของเส้นเอ็นตามบริเวณต่างๆ ของร่างกาย
ที่มา : อุทยานแห่งชาติคลองลาน จ.กำแพงเพชร
หลายคนถามเรื่อง “ชารางแดงผลข้างเคียง” กับ “รางแดงสรรพคุณและโทษ” เลยขอเสริมแบบเล่าจากประสบการณ์คนชอบชงสมุนไพรดื่มเอง (เน้นดื่มพอประมาณ และสังเกตร่างกายตัวเองนะ) 1) ใบรางแดง vs เถารางแดง ต่างกันยังไง? - ใบรางแดง: รสค่อนข้างเย็น เหมาะทำเป็นชารางแดงแบบชงน้ำร้อน ดื่มคล้ายชา ช่วยให้ชุ่มคอ และหลายคนดื่มเพื่อดูแลความดัน ไขมัน และน้ำตาล - เถารางแดง/เถาวัลย์เหล็ก: มักหั่นเป็นท่อนแล้วตากแห้ง จากนั้น “ต้ม” มากกว่าชง รสออกจืดเย็น ดื่มแนวบำรุงและช่วยคลายปวดเมื่อย ทริคของฉันคือ ถ้าอยากดื่มง่ายๆ ทุกวันจะเลือก “ใบ” แต่ถ้าจะต้มเป็นหม้อเล็กๆ ดื่มเป็นคอร์สสั้นๆ จะใช้ “เถา” (กลิ่นจะเข้มกว่า) 2) วิธีชงชารางแดงให้ดื่มง่าย (ไม่ขม ไม่ฝาดเกิน) - ใช้ใบแห้งคั่วอ่อนๆ หรืออบให้แห้งก่อน กลิ่นจะหอมขึ้น - ชงด้วยน้ำร้อนจัด 1 แก้ว แช่ 5–10 นาที แล้วค่อยดื่ม - ถ้าฝาดไป เติมน้ำอุ่นเพิ่ม หรือบีบมะนาวนิดเดียว/ใส่น้ำผึ้งเล็กน้อย (แต่ถ้าคุมหวานก็ข้าม) ส่วนตัวฉันเริ่มจาก “จางๆ” ก่อน 2–3 วันแรก เพื่อดูว่าร่างกายตอบสนองยังไง 3) ผลข้างเคียงที่อาจเจอ และสัญญาณที่ควรหยุด เพราะรางแดงมีฤทธิ์ช่วยขับปัสสาวะ/ขับเหงื่อได้ บางคนอาจเจอ: - ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำ หรือเวียนหัว โดยเฉพาะถ้าดื่มเข้มเกินหรือดื่มน้อยน้ำ - ความดันตก หน้ามืด (คนที่ความดันต่ำอยู่แล้วต้องระวังมาก) - แน่นท้อง/ถ่ายเหลวในบางราย ถ้าดื่มแล้วมีอาการผิดปกติชัดเจน เช่น หน้ามืด ใจสั่น ผื่นคัน หรืออ่อนเพลียผิดปกติ แนะนำหยุดดื่มและปรึกษาแพทย์ 4) ใครบ้างที่ควรระวังเป็นพิเศษ - คนที่กินยาความดัน ยาลดน้ำตาล หรือยาละลายลิ่มเลือด (สมุนไพรอาจเสริมฤทธิ์ยา ทำให้ความดัน/น้ำตาลต่ำเกิน) - คนเป็นโรคไต หรือจำกัดน้ำ/โพแทสเซียม - หญิงตั้งครรภ์ ให้นมบุตร และเด็กเล็ก (ควรเลี่ยงหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญก่อน) 5) ข้อแนะนำการดื่มแบบปลอดภัยขึ้น ฉันมักใช้แนวทาง “ไม่เข้ม ไม่ถี่ ไม่ผสมมั่ว” คือชงอ่อนๆ ดื่มวันละ 1 แก้วพอ และไม่ดื่มติดกันยาวๆ ถ้าจะดื่มเป็นประจำให้เว้นวัน และหมั่นวัดความดัน/สังเกตอาการตัวเอง สุดท้าย รางแดง/เถาวัลย์เหล็กจะจำง่ายจากลักษณะเถา “สีเทาแต่มีร่องชมพูอมแดง” ตามภาพที่เห็นกันบ่อย แต่ถ้าจะเก็บจากธรรมชาติจริงๆ ควรให้ผู้รู้ช่วยยืนยันชนิดพืชก่อนเสมอ เพื่อเลี่ยงสับสนกับเถาวัลย์ชนิดอื่นๆ
