"โป่งช้างเผือก" มรดกโลกห้วยขาแข้ง จากหมู่บ้านสู่บ้านของสัตว์ป่า

ในอดีตพื้นที่บริเวณกิโลเมตรที่ 8 ตำบลระบำ อำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี บนเส้นทางที่มุ่งหน้าเข้าสู่สำนักงานเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เคยเป็นหมู่บ้านโป่งช้างเผือก ก่อนหน้าที่จะมีการประกาศผนวกพื้นที่บริเวณนี้เป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง เมื่อปี พ.ศ.2535

ย้อนไปเมื่อปี พ.ศ. 2511 มีชาวบ้านอาศัยอยู่เพียง 3 ครัวเรือน แต่หลังจากที่ป่าบริเวณนี้ได้เปิดให้มีการทำสัปทานป่าไม้ โดยบริษัทไม้อัดไทย ในปี พ.ศ. 2513 จึงทำให้มีการตัดโค่นไม้ใหญ่ออกจากพื้นที่ ชาวบ้านเริ่มอพยพเข้ามาในบริเวณนี้มากขึ้นเพื่อรับจ้างทำไม้และบางส่วนอพยพเข้ามาจับจองที่ดิน เพราะในเวลานั้น (ปี พ.ศ. 2516 – 2519) พืชไร่มีราคาสูง

ประกอบกับรัฐบาลมีนโยบายส่งเสริมการผลิตพืชผลทางการเกษตร เพื่อการส่งออกจึงทำให้มีการอพยพโยกย้ายคนจากหลายจังหวัดทั่วทุกภาคของประเทศเข้ามาบุกรุกและจับจองพื้นที่ป่าเพื่อทำการเกษตร และปลูกสร้างบ้านเรือนมากขึ้นจากเดิมมีเพียงไม่กี่ครัวเรือนจนเพิ่มเป็นกว่า 100 ครัวเรือนในเวลาอันรวดเร็ว

หลังการอพยพโยกย้ายหมู่บ้านออกจากพื้นที่ป่าบริเวณโป่งช้างเผือกแล้ว ในปี พ.ศ.2534 ไปยังหมู่บ้านซับสมบูรณ์ หมู่ที่ 12 ตำบลระบำ อำเภอลานสัก จังหวัดอุทัยธานี พื้นที่แห่งนี้จึงได้รับการผนวกเป็นเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้งเมื่อปี พ.ศ.2535 และได้รับการฟื้นฟูสภาพป่าที่ถูกบุกรุกตลอดจนการจัดการพื้นที่ให้มีความเหมาะสมต่อการเป็นถิ่นที่อาศัยของสัตว์ป่ามาตลอด

จนปัจจุบันสภาพป่ารอบบริเวณที่เคยเป็นหมู่บ้านโป่งช้างเผือกและพื้นที่เกษตรกรรม ฟื้นตัวและมีสัตว์ป่า อาทิ ช้างป่า วัวแดง กวางป่า เก้ง และเสือโคร่ง เป็นต้น เข้ามาใช้พื้นที่อย่างชุกชุม

โป่งช้างเผือกแหล่งอาศัยของสัตว์ป่านี้ ตั้งอยู่ใกล้ห้วยทับเสลา มีลักษณะเป็นป่าเบญจพรรณ สลับป่าไผ่และป่าเต็งรัง จึงเป็นแหล่งอาหาร แหล่งหลบภัย ถิ่นที่อยู่อาศัยที่เหมาะสมสำหรับ ช้างป่า วัวแดง เก้ง กวางป่า หมูป่า เสือโคร่ง เป็นต้น

โดยอย่างยิ่งในฤดูแล้งที่น้ำลดระดับแห้งลง บางช่วงของริมห้วยทับเสลาเกิดมีลักษณะเป็นหาดทรายกว้าง จึงเหมาะอย่างยิ่งสำหรับเป็นลานเกี้ยวพาราสีของนกยูงในช่วงฤดูผสมพันธุ์

โป่งช้างเผือก ตั้งอยู่ในเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง นอกจากได้รับการฟื้นฟูและจัดการตามหลักวิชาการแล้ว ยังได้รับการป้องกันพื้นที่อย่างเข้มข้น โดยระบบลาดตระเวนเชิงคุณภาพของผู้พิทักษ์ป่าเพื่อลดปัจจัยคุกคามด้านต่างๆ ที่มีต่อสัตว์ป่า พื้นที่แห่งนี้จึงปลอดภัยเป็นที่เหมาะสมยิ่งต่อการอยู่อาศัยของสัตว์ป่ามากยิ่งขึ้น

ปัจจุบันนี้พื้นที่โป่งช้างเผือก เป็นแหล่งเรียนรู้ด้านสัตว์ป่าที่สำคัญของเขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง ซึ่งเปิดโอกาสให้นักท่องเที่ยวได้เข้าเยี่ยมชมธรรมชาติ ทั้งนี้ สามารถเข้าชมได้ในเวลา 08.00 – 17.00 น. สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาธรรมชาติสามารถติดต่อสอบถามได้ที่ ฝ่ายส่งเสริมการอนุรักษ์สัตว์ป่า เบอร์โทรติดต่อ 065 - 4801138

ขอบคุณข้อมูลและภาพถ่ายจาก เขตรักษาพันธุ์สัตว์ป่าห้วยขาแข้ง จ.อุทัยธานี สบอ.12 (นครสวรรค์)

#ห้วยขาแข้ง #อุทัยธานี #มรดกโลก #กรมอุทยานแห่งชาติ #สัตว์ป่า