หลายคนได้ยินคำว่า “กล้วยไม้งาช้าง” แล้วนึกถึงกล้วยไม้ดอกใหญ่ แต่จริง ๆ ในพื้นที่ป่าดิบชื้นแถบโตนงาช้าง เขาจะพูดถึงกล้วยไม้เลื้อยที่คนท้องถิ่นรู้จักกันดีอย่าง “กล้วยไม้วานิลลา” ด้วยเหมือนกัน จุดเด่นคือดอกสีขาวอมเขียว/ขาวอมเหลืองอ่อน กลิ่นหอมละมุน และที่น่าสนใจมากคือ “มีผลกินได้” ด้วย ถ้าเจอในธรรมชาติ ลองสังเกตจากทรงต้นก่อนเลยค่ะ/ครับ กล้วยไม้งาช้างกลุ่มนี้มักเป็นไม้เลื้อยอิงอาศัย พาดไปตามพุ่มไม้หรือเกาะต้นไม้ใหญ่ ลำต้นยาว และมี “รากอากาศ” โผล่ออกตามข้อเพื่อยึดเกาะ เวลาเดินป่าหลังฝนตกจะเห็นรากกับใบเปียกชุ่มชัดมาก ใบจะหนา อวบน้ำ สีเขียวเข้ม ดูแข็งแรงกว่ากล้วยไม้บางชนิด ช่วงออกดอกจะสวยมาก ดอกบานกว้างพอประมาณ สีขาวอมเขียวอ่อน และมักมีลายแดงน้ำตาลบนกลีบปาก (เป็นอีกจุดที่ช่วยยืนยันชนิด) หลายครั้งจะเห็น “ช่อดอกตูมสีเขียวอ่อน” เรียงตามช่อด้วย ถ้าโชคดีเจอตอนบานจะได้กลิ่นหอมอ่อน ๆ แบบไม่ฉุน เหมาะกับคนที่ชอบถ่ายรูปมาโคร เพราะรายละเอียดกลีบปากคมชัดมาก อีกอย่างที่คนค้นหาบ่อยคือ “ผลของกล้วยไม้งาช้างกินได้ไหม” สำหรับกล้วยไม้วานิลลา ผลจะมีทรงกระบอกคล้ายกล้วยขนาดเล็ก พอสุกจะออกเหลือง รสหวาน สามารถรับประทานได้ (แต่แนะนำว่าในพื้นที่อนุรักษ์ควรชมอย่างเดียว ไม่เก็บ/ไม่เด็ด เพื่อไม่กระทบการขยายพันธุ์ตามธรรมชาติ) ถ้าอยากดูให้เจอแบบไม่รบกวนธรรมชาติ แนะนำไปช่วงเช้า ๆ หลังฝนหรือช่วงที่ความชื้นสูง เพราะใบหนาอวบน้ำกับช่อดอกตูมจะเด่นมากตามพุ่มไม้ป่าดิบชื้น และควรพกเลนส์ซูมแทนการเข้าไปจับใกล้ ๆ ดอกและช่อดอกตูมค่อนข้างบอบบาง สุดท้าย ใครที่ชอบปลูกและสงสัยเรื่องการขยายพันธุ์ กลุ่มนี้มักทำได้ทั้งเพาะเมล็ดและปักชำลำต้น แต่ถ้าจะปลูกจริง ๆ ต้องเลียนแบบสภาพป่าดิบชื้นให้ได้—อากาศร้อนชื้น แสงรำไร มีที่ให้เลื้อย และความชื้นสม่ำเสมอ แบบนี้ถึงจะได้ใบหนาอวบน้ำสวย ๆ และมีโอกาสเห็นดอกหอมตามฤดูกาล