หลายคนถามว่า “กะปะคืออะไร” หรือ “งูกะปะมีพิษไหม” จากที่เคยเจอตามเส้นทางศึกษาธรรมชาติบ่อยๆ ขอตอบแบบเข้าใจง่ายเลยว่า งูกะปะ (ภาษาอังกฤษ: Malayan pit viper) เป็นงูพิษที่พบได้ในประเทศไทยจริง และอันตรายหลักๆ คือพิษมีผลต่อระบบเลือด ทำให้เลือดออกผิดปกติ บวมช้ำมาก และถ้าช้าอาจรุนแรงถึงชีวิตได้ งูกะปะ ลักษณะเป็นยังไง? - ลำตัวค่อนข้างอวบ หัวเป็นทรงสามเหลี่ยมเด่นกว่าคอ (ลักษณะงูพิษหลายชนิดจะเป็นแบบนี้) - สีและลวดลายออกน้ำตาลอ่อน-น้ำตาลเข้ม กลมกลืนกับใบไม้แห้ง พื้นดิน และแม้แต่ “พื้นผิวเปียกที่มีกรวดเล็กๆ” ทำให้มองยากมากเวลาแสงน้อยหรือฝนเพิ่งตก - มักอยู่นิ่งๆ หรือขดตัวรอ ไม่ได้เลื้อยหนีให้เห็นชัดเสมอไป นี่แหละที่ทำให้หลายคนเผลอเข้าใกล้โดยไม่รู้ตัว งูกะปะอันตรายไหม? อันตรายครับ โดยเฉพาะถ้าโดนกัดแล้วชะล่าใจ จุดที่น่ากังวลคืออาการบวมเร็ว ปวดมาก ช้ำลาม และบางรายมีเลือดออกผิดปกติ เช่น เลือดซึมจากแผล/เหงือก หรือมีจุดเลือดออกใต้ผิวหนัง สิ่งสำคัญคือ “อย่ารอดูอาการเอง” ให้ไปโรงพยาบาลทันที งูกะปะมีกี่ชนิด? คำว่า “งูกะปะ” ที่คนทั่วไปเรียก มักหมายถึงกลุ่ม pit viper ที่หน้าตาคล้ายกันในธรรมชาติ ทำให้หลายคนสับสนเรื่องจำนวนชนิด วิธีที่ปลอดภัยสำหรับนักท่องเที่ยวคือ ไม่ต้องพยายามแยกชนิดหน้างาน แค่เจองูที่พรางตัวกับพื้นป่าและมีลักษณะเข้าข่ายงูพิษ ให้ถือว่าอันตรายไว้ก่อนและถอยห่าง ทริคเดินป่าให้ปลอดภัยจากงูกะปะ (ใช้ได้จริง) 1) มอง “พื้น” มากกว่ามองวิว โดยเฉพาะกองใบไม้แห้ง ขอบทาง หินชื้นๆ และจุดที่มีกรวด/ดินเปียก 2) ใส่รองเท้าหุ้มข้อและกางเกงขายาว ลดโอกาสโดนเขี้ยวถึงผิวโดยตรง 3) ใช้ไม้เท้าหรือไม้เดินป่า เคาะพื้นเบาๆ ก่อนก้าวผ่านกองใบไม้ 4) ไม่เอามือแหย่โพรง ไม้ผุ หรือใต้ก้อนหิน 5) ถ้าเจอให้หยุด-ถอย-แจ้งเจ้าหน้าที่ ห้ามพยายามจับ ไล่ หรือถ่ายใกล้ๆ ถ้าเผลอโดนกัดควรทำยังไง? - ตั้งสติ ลดการเคลื่อนไหว จัดท่าให้อวัยวะที่ถูกกัดอยู่นิ่งๆ - รีบไปโรงพยาบาล/ติดต่อเจ้าหน้าที่อุทยานทันที - ห้ามขันชะเนาะแน่น ห้ามกรีดแผล ห้ามดูดพิษ และห้ามดื่มแอลกอฮอล์ ธรรมชาติสวย แต่ความปลอดภัยต้องมาก่อน โดยเฉพาะพื้นที่ป่าและอุทยานอย่างบริเวณน้ำตกหรือทางเดินที่พื้นชื้นๆ โอกาสเจองูกะปะพรางตัวเนียนมีได้เสมอครับ