ดูแลตัวเองอย่างไร? เมื่อเป็นเก๊าท์ Gout #เภสัชรักบี้

ถ้าคุณกำลังค้นหาว่า “กรดยูริก/ค่า Uric acid เท่าไหร่ถึงเรียกว่าสูง” เพื่อดูว่าตัวเองเสี่ยงเป็นเก๊าท์ไหม อันนี้เป็นสรุปแบบที่เราใช้เช็กกันบ่อย ๆ เวลาไปดูผลเลือด (ในใบผลตรวจจะเขียนว่า Uric acid) พร้อมแนวทางดูแลตัวเองค่ะ 1) ค่า Uric acid ปกติ/สูง ดูยังไง? โดยทั่วไปห้องแล็บแต่ละที่อาจตั้งช่วงอ้างอิงไม่เท่ากัน ให้ยึด “ค่าอ้างอิงของแล็บ” เป็นหลัก แต่ค่าที่มักใช้กันบ่อยคือ - ผู้ชาย: ประมาณ 3.4–7.0 mg/dL - ผู้หญิง: ประมาณ 2.4–6.0 mg/dL ดังนั้น “สูง” มักหมายถึงมากกว่าประมาณ 7 mg/dL (ผู้ชาย) หรือมากกว่าประมาณ 6 mg/dL (ผู้หญิง) แต่สำคัญมาก: ค่าสูงไม่ได้แปลว่าเป็นเก๊าท์ทุกคน และคนที่กำลังปวดเก๊าท์อยู่ บางครั้งค่า Uric acid อาจไม่สูงมากในช่วงนั้นก็ได้ (ควรดูร่วมกับอาการและแพทย์วินิจฉัย) 2) เก๊าท์เกี่ยวกับอะไร ทำไมยูริกสูงแล้วปวดข้อ? โรคเก๊าท์เกิดจากภาวะกรดยูริกในเลือดสูงจนตกผลึกสะสมในข้อ ทำให้ข้อ “ปวด บวม แดง ร้อน” มักเริ่มที่โคนนิ้วโป้งเท้า แต่ก็เป็นได้ที่ข้อเท้า เข่า ข้อมือ ฯลฯ ถ้าปล่อยไว้เรื้อรังอาจทำให้ข้อเสียรูป หรือเพิ่มความเสี่ยงนิ่วทางเดินปัสสาวะได้ 3) ถ้ากำลังปวดเก๊าท์อยู่ตอนนี้ ควรทำอะไร? - ถ้าเคยได้ยาจากแพทย์มาก่อน ให้ทานยาตามแพทย์สั่ง (อย่าปรับยาเอง) - พักข้อที่ปวด ยกเท้าสูง ประคบเย็น 10–15 นาทีเป็นช่วง ๆ ช่วยลดบวม/ร้อน - ดื่มน้ำมากขึ้น (ถ้าไม่มีข้อจำกัดเรื่องโรคหัวใจ/ไต) - เลี่ยงแอลกอฮอล์และอาหารพิวรีนสูงช่วงกำเริบ - ถ้าปวดมาก มีไข้ ข้อแดงร้อนมากผิดปกติ หรือสงสัยติดเชื้อในข้อ ควรไปพบแพทย์ด่วน 4) ถ้าอยาก “ป้องกันไม่ให้เก๊าท์กำเริบ” ต้องโฟกัสอะไร? - คุมน้ำหนักแบบค่อยเป็นค่อยไป (การลดเร็ว/อดอาหารจัดอาจกระตุ้นกำเริบ) - ลดเครื่องดื่มหวาน/น้ำอัดลม/ฟรุกโตสสูง เพราะทำให้ยูริกขึ้นได้ - จำกัดแอลกอฮอล์ โดยเฉพาะเบียร์ - เลี่ยง/ลดอาหารพิวรีนสูงที่กระตุ้นบ่อย: เครื่องในสัตว์ ซุป/น้ำซุปเข้มข้น อาหารทะเลบางชนิด (เช่น ปลาเล็กปลาน้อย กุ้ง หอย) - โปรตีนเลือกให้ฉลาด: เน้นปลา/ไก่ไม่ติดหนังในปริมาณพอดี เพิ่มโปรตีนจากนมไขมันต่ำได้ในบางคน - ดื่มน้ำสม่ำเสมอ ช่วยลดโอกาสเกิดนิ่ว 5) ควรตรวจอะไรเพิ่มไหม? ในใบแล็บมักเห็นค่า Creatinine (การทำงานไต) และไขมัน (HDL-C/LDL-C) ด้วย เพราะคนเป็นเก๊าท์มักมีโรคร่วม เช่น ไขมันสูง ความดัน เบาหวาน ถ้าไตทำงานลดลง การจัดการยูริกและการเลือกยาจะยิ่งต้องระวัง สุดท้าย ถ้าค่ากรดยูริกสูงต่อเนื่อง หรือกำเริบบ่อย ๆ ควรคุยแพทย์เรื่องการรักษาระยะยาว (ไม่ใช่แค่กินยาแก้ปวดตอนกำเริบ) เพื่อป้องกันข้อเสื่อมและภาวะแทรกซ้อนในอนาคตค่ะ