ระบบหายใจ

ถ้าใครกำลังหา “สรุประบบหายใจ” แบบจำง่าย ๆ สำหรับทำใบงานหรือทบทวนก่อนสอบ เราว่าให้เริ่มจากภาพรวมก่อนว่า ระบบหายใจมีหน้าที่หลักคือ “แลกเปลี่ยนแก๊ส” คือรับออกซิเจน (O2) เข้าสู่ร่างกาย และขับคาร์บอนไดออกไซด์ (CO2) ออกไป โดยจุดสำคัญจริง ๆ อยู่ที่บริเวณถุงลมในปอด อวัยวะในระบบหายใจ (ไล่ตามทางเดินอากาศ) 1) จมูก/โพรงจมูก: กรองฝุ่นด้วยขนจมูกและเมือก ช่วยให้อากาศอุ่นและชื้นก่อนลงไปส่วนลึก 2) คอหอย–กล่องเสียง: เป็นทางผ่านของอากาศ (เวลาเรียนมักเน้นเรื่องฝาปิดกล่องเสียงช่วยกันอาหารลงหลอดลม) 3) หลอดลมคอ (trachea) และหลอดลม (bronchi): เป็นท่อพาอากาศเข้าสู่ปอด ด้านในมีขนกวัด (cilia) ช่วยพัดเมือก/ฝุ่นออก 4) หลอดลมฝอย (bronchioles): แตกแขนงเล็กลงเรื่อย ๆ เพื่อกระจายอากาศ 5) ถุงลมปอด (alveoli): จุดแลกเปลี่ยนแก๊ส ผนังบางมาก มีเส้นเลือดฝอยห่อหุ้ม ทำให้ O2 แพร่เข้าเลือดและ CO2 แพร่ออก 6) กะบังลม: กล้ามเนื้อสำคัญที่ทำให้ “หายใจเข้า–ออก” เกิดขึ้น กลไกการหายใจเข้า–ออก (จำเป็นข้อสอบมาก) - หายใจเข้า: กะบังลมหดตัวและแบนลง ซี่โครงยกขึ้น ช่องอกขยาย ปริมาตรในปอดเพิ่ม ความดันในปอดลด อากาศจึงไหลเข้า - หายใจออก: กะบังลมคลายตัวและโก่งขึ้น ซี่โครงลดลง ช่องอกหด ปริมาตรในปอดลด ความดันในปอดเพิ่ม อากาศจึงไหลออก ทริคจำ: “ปริมาตรเพิ่ม → ความดันลด → อากาศเข้า” และ “ปริมาตรลด → ความดันเพิ่ม → อากาศออก” ทางเดินหายใจส่วนล่างมีอะไรบ้าง? โดยทั่วไปจะนับตั้งแต่ หลอดลมคอ (trachea) → หลอดลม (bronchi) → หลอดลมฝอย → ถุงลมปอด และปอด (รวมถึงโครงสร้างที่อยู่ในปอด) ถ้าอยากทำเป็นสรุปการ์ตูน/ใบงานน่ารัก ๆ เราแนะนำให้ใส่ลูกศรแสดง “เส้นทางอากาศ” และทำกล่องสั้น ๆ ใต้รูปแต่ละอวัยวะ เช่น “จมูก = กรอง/ทำให้อุ่น” “ถุงลม = แลกเปลี่ยนแก๊ส” “กะบังลม = คุมหายใจเข้าออก” จะช่วยให้เด็ก ๆ อ่านแล้วจำได้เร็วมากค่ะ