9 ตำแหน่งที่ใช้คลำชีพจร🫀
🫀การคลำชีพจร (Pulse) คือการวัดอัตราการเต้นของหัวใจผ่านการยืดหดของหลอดเลือดแดงตามจังหวะการสูบฉีดเลือด ซึ่งมีความสำคัญมากในการประเมินสัญญาณชีพเบื้องต้นค่ะ
👇🏻ตำแหน่งที่นิยมใช้คลำชีพจร ตำแหน่งหลักๆ มีอยู่ 9 ตำแหน่ง ดังนี้ค่ะ
1.Temporal pulse: บริเวณขมับ (หน้าใบหู)
2.Carotid pulse: ข้างลำคอ (ห้ามคลำพร้อมกันทั้ง 2 ข้าง เพราะอาจทำให้เลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ)
3.Apical pulse: บริเวณยอดอก (ใช้ฟังด้วยหูฟังตรวจโรคที่ตำแหน่งช่องซี่โครงที่ 5 ด้านซ้าย)
4.Brachial pulse: บริเวณข้อพับแขนด้านใน (นิยมใช้ในเด็กทารกหรือตอนวัดความดันโลหิต)
5.Radial pulse: บริเวณข้อมือด้านนอก (ฝั่งนิ้วโป้ง) เป็นจุดที่นิยมใช้มากที่สุด
6.Femoral pulse: บริเวณขาหนีบ
7.Popliteal pulse: บริเวณข้อพับเข่า
8.Posterior tibial pulse: บริเวณหลังตาตุ่มด้านใน
9.Dorsalis pedis pulse: บริเวณหลังเท้า
✅วิธีการคลำชีพจร
เพื่อให้ได้ผลลัพธ์ที่แม่นยำ ควรปฏิบัติตามขั้นตอนดังนี้
✌🏻ใช้นิ้วชี้และนิ้วกลาง: วางปลายนิ้วลงบนตำแหน่งที่ต้องการ (เช่น ข้อมือ)
❌ห้ามใช้นิ้วโป้ง เพราะนิ้วโป้งมีชีพจรของตัวเอง ซึ่งอาจทำให้เราสับสนกับชีพจรของคนไข้ได้
👇🏻กดน้ำหนักให้พอดี: กดลงไปเบา ๆ จนรู้สึกถึงจังหวะการเต้น หากกดแรงเกินไปอาจไปอุดกั้นทางเดินเลือดทำให้คลำไม่ได้
⏱️นับเวลา: หากชีพจรเต้นสม่ำเส มอ: นับเป็นเวลา 30 วินาที แล้วคูณด้วย 2
⏰หากชีพจรเต้นไม่สม่ำเสมอ: ต้องนับให้ครบ 1 นาทีเต็ม
❗️สังเกตลักษณะ: นอกจากจำนวนครั้งต่อนาทีแล้ว ควรสังเกตความแรงและความสม่ำเสมอของจังหวะด้วยค่ะ
✅ค่าปกติของชีพจร
👦🏻ผู้ใหญ่: ประมาณ 60–100 ครั้งต่อนาที
👶🏻เด็ก: มักจะเต้นเร็วกว่าผู้ใหญ่ ขึ้นอยู่กับช่วงอายุ
การคลำชีพจรเป็นทักษะพื้นฐานที่สำคัญมากในการประเมินสภาพร่างกายเบื้องต้น โดยเฉพาะในสถานการณ์ฉุกเฉินหรือตอนดูแลผู้ป่วยที่บ้าน จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมพบว่าการรู้จักตำแหน่งคลำชีพจร 9 จุดหลักช่วยให้สามารถประเมินสุขภาพหัวใจได้รวดเร็วและแม่นยำมากขึ้น ตำแหน่งที่นิยมหลายคนอาจคุ้นเคย เช่น ชีพจรที่ข้อมือ (Radial pulse) ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ง่ายและสะดวกที่สุดในการตรวจในชีวิตประจำวัน แต่หลายครั้งการตรวจชีพจรที่อื่นเช่น ข้างลำคอ (Carotid pulse) หรือที่ขาหนีบ (Femoral pulse) ก็มีความสำคัญ เช่น ในกรณีที่ตรวจชีพจรข้อมือไม่ได้หรือผู้ป่วยหมดสติ การรู้วิธีคลำในตำแหน่งเหล่านี้ช่วยประเมินภาวะการไหลเวียนเลือดได้อย่างรวดเร็ว อีกเรื่องที่อยากแนะนำคือ วิธีการคลำชีพจรที่ถูกต้อง ควรใช้แค่นิ้วชี้และนิ้วกลางเท่านั้น ห้ามใช้นิ้วโป้งเพราะนิ้วโป้งเองมักมีชีพจร ส่วนแรงกดต้องพอดีไม่แรงเกินไปเพื่อไม่ให้ไปกดทับหลอดเลือดทำให้คลำชีพจรไม่ได้ ที่สำคัญคือการสังเกตลักษณะชีพจร เช่นความแรง ความสม่ำเสมอของจังหวะเต้น ซึ่งข้อมูลเหล่านี้ช่วยวินิจฉัยปัญหาหัวใจหรือตรวจพบโรคได้ตั้งแต่เนิ่นๆ สำหรับค่าปกติของชีพจรในผู้ใหญ่จะอยู่ที่ประมาณ 60-100 ครั้งต่อนาที แต่ในเด็กจะเร็วกว่าผู้ใหญ่อย่างชัดเจน การรู้ค่าปกติและการเปลี่ยนแปลงของชีพจรเป็นเครื่องมือสำคัญในการติดตามสุขภาพ สุดท้าย อยากให้ทุกคนฝึกการคลำชีพจรบ่อยๆ เพื่อเพิ่มความชำนาญ เพราะในสถานการณ์ฉุกเฉินอาจช่วยชีวิตได้ นอกจากนี้ ยังเป็นวิธีง่ายๆ ที่ทุกคนสามารถใช้ดูแลสุขภาพตัวเองและคนในครอบครัวที่บ้านได้อย่างมีประสิทธิภาพ
