ห้ามเผา ! พื้นที่การเกษตรสกัดฝุ่น PM2.5 เป็นปีที่ 2
ระหว่าง 1 ก.พ. - 31 มี.ค. 2569
ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ณ วันที่ 6 พฤศจิกายน 2568
เรื่อง มาตรการบริหารจัดการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก ไม่เกิน 2.5 ไมครอน ( PMr ) ภาคการเกษตร ( ฉบับที่ 2 ) พ.ศ. 2568
โดยที่มาตรการบริหารจัดการป้องกันและแก้ไขปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก ไม่เกิน 2.5 ไมครอน ภาคการเกษตร ตามประกาศช่วงเวลาการเผาในพื้นที่เกษตรแล้ว
ซึ่งปัญหาฝุ่นละอองขนาดเล็ก ( PML ) ยังคงเป็นปันปัญหาวิกฤติ อันจะส่งผลกระทบต่อสุขภาพและคุณภาพชีวิตของประชาชนอย่างต่อเนื่อง สมควรมีการกำหนดมาตรการเพื่อบริหารจัดการและแก้ไขปัญหาการเผาในพื้นที่เกษตรกรรมอย่างต่อเนื่องและให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 20 แห่งพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดินพ.ศ. 2534 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติระเบียบบริหารราชการแผ่นดิน ( ฉบับที่ 5 ) พ.ศ. 2545 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ออกประกาศไว้ ดังต่อไปนี้
ข้อ1 ประกาศนี้เรียกว่า “ประกาศกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ เรื่องมาตรการบริหารจัดการป้องกันและแก้ไขฝุ่นละอองขนาดเล็ก ไม่เกิน 2.5 ไมครอน ภาคการเกษตร ( ฉบับที่ 2 ) พ.ศ. 2568"
ข้อ2 ประกาศฉบับนี้ให้ใช้บังคับตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 เป็นต้น ไป
ข้อ 3 ในประกาศนี้
“โครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพการเกษตร” หมายความว่า มาตรการโครงการกิจกรรมหรือการดำเนินงานอื่นใดที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์หรือหน่วยงานในสังกัดจัดทำขึ้น โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อสนับสนุนหรือส่งเสริมการพัฒนาด้านการเกษตร และช่วยเหลือเกษตรกรทุกโครงการ
"หน่วยงาน" หมายความว่า ส่วนราชการ รัฐวิสาหกิจ และองค์การมหาชน ในสังกัดและภายใต้การกำกับของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
"การเผาในพื้นที่การเกษตร" หมายความว่า การเผาที่เกิดจากการกระทำของเกษตรกรหรือใช้หรือก่อให้ผู้อื่นเผาในพื้นที่การเกษตรของตน หรือพื้นที่การเกษตรที่เกษตรกรมีสิทธิครอบครองหรือใช้ประโยชน์ในที่ดิน ในช่วงเวลาตั้งแต่วันที่ 1 กุมภาพันธ์ 2569 ถึงวันที่ 31 มีนาคม 2569
ข้อ 4 ในการจัดทำโครงการส นับสนุนและพัฒนาศักยภาพเกษตรกร ให้หน่วยงานกำหนดคุณสมบัติของกษตรกรที่จะเข้าร่วมโครงการ โดยเกษตรกรจะต้องไม่มีประวัติการเผาในพื้นที่การเกษตร
ข้อ 5 ให้สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ส่งข้อมูลพื้นที่เผาไหม้ (Burn Scar)ในพื้นที่การเกษตรให้กรมส่งเสริมการเกษตรดำเนินการตรวจสอบข้อมูลของเกษตรกรที่ทำการเผาในพื้นที่ดังกล่าว โดยประสานขอรับการสนับสนุนจากคณะกรรมการระดับหมู่บ้านหรือชุมชนที่กระทรวงมหาดไทยหรือหน่วยงานท้องถิ่นที่เกี่ยวข้องกำหนด ให้พิจารณาตรวจสอบข้อเท็จจริงเกี่ยวกับการเผาดังกล่าว แล้วแจ้งผลการตรวจสอบให้สำนักงานปลัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทราบเพื่อดำเนินการต่อไป
ข้อ 6 ให้หน่วยงานที่มีการดำเนินโครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพเกษตรกรกำหนดคุณสมบัติของเกษตรกรที่เข้าร่วมโครงการ โดยต้องไม่เป็นผู้ที่มีประวัติการเผาในพื้นที่การเกษตรตามประกาศนี้ หากพบว่าเกษตรกรที่ประสงค์จะเข้าร่วมโครงการมีประวัติการเผาในพื้นที่การเกษตรให้ถือว่าขาดคุณสมบัติการเข้าร่วมโครงการนั้น และให้หน่วยงานแจ้งผลการพิจารณาให้เกษตรกรรายดังกล่าวทราบด้วย
ข้อ 7 ในกรณีเกษตรกรรายใดมีประวัติการเผาในพื้นที่การเกษตร เกษตรกรรายนั้นจะได้รับสิทธิในการเข้าร่วมโครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพเกษตรกรทุกโครงการ โดยเป็นการขาดคุณสมบัติในการเข้าร่วมโครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพเกษตรกรนับตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน 2569 ถึงวันที่ 31 มีนาคม 2571 ยกเว้นการช่วยเหลือเกษตรกรผู้ประสบภัยพิบัติด้านการเกษตร
ข้อ 8 เพื่อให้การดำเนินมาตรการตามประกาศนี้เกิดผลสัมฤทธิ์อย่างเป็นรูปธรรมให้หน่วย งานในสังกัดกระทรวงเกษตรและสหกรณ์สนับสนุนองค์ความรู้ รวมถึงการผลิตและนำเข้าสินค้าเกษตรปลอดการเผา เทคโนโลยี เครื่องจักรกลทางการเกษตร ตลอดจนแนวทางการบริหารจัดการวัสดุเหลือใช้ทางการเกษตรที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ รวมทั้งส่งเสริมการรวมกลุ่มและสร้างแรงจูงใจด้านเศรษฐกิจ เพื่อช่วยเหลือเกษตรกรในการลด ละ เลิก การเผาในพื้นที่การเกษตร
ฝุ่นละอองขนาดเล็ก PM2.5 นับเป็นหนึ่งในปัญหาสิ่งแวดล้อมที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพของประชาชน โดยเฉพาะในช่วงฤดูแล้งที่มักเกิดการเผาในพื้นที่การเกษตร ก่อให้เกิดมลพิษทางอากาศอย่างรุนแรงและยาวนาน การประกาศห้ามเผาพื้นที่การเกษตรในช่วงวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ถึง 31 มีนาคม 2569 นี้ เป็นมาตรการสานต่อที่สำคัญจากกระทรวงเกษตรและสหกรณ์เพื่อควบคุมและลดแหล่งกำเนิดฝุ่น PM2.5 โดยเฉพาะการเผาชีวมวลในการเกษตรซึ่งเป็นสาเหตุหลักของฝุ่นละอองขนาดเล็กในหลายพื้นที่ของประเทศไทย มาตรการนี้เน้นให้เกษตรกรทุกคนปฏิบัติอย่างเคร่งครัด โดยห้ามการเผาในพื้นที่เกษตรทุกประเภทในช่วงเวลาดังกล่าว หากฝ่าฝืนจะมีการนำข้อมูลพื้นที่ที่เกิดการเผาไหม้ (Burn Scar) มาตรวจสอบร่วมกับชุมชนและคณะกรรมการระดับหมู่บ้าน เพื่อยืนยันผู้กระทำผิดและดำเนินการตัดสิทธิ์ไม่ให้เข้าร่วมโครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพเกษตรกรนาน 2 ปี ยกเว้นเฉพาะในกรณีที่เป็นผู้ประสบภัยพิบัติเท่านั้น นอกจากนี้ยังสนับสนุนการนำเทคโนโลยีและเครื่องจักรกลทางการเกษตรมาใช้ทดแทนการเผา เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและลดผลกระทบด้านมลพิษ เช่น การใช้เครื่องย่อยเศษวัสดุทางการเกษตร การปรับปรุงระบบจัดการวัสดุเหลือใช้ที่เหมาะสมตามลักษณะพื้นที่ และส่งเสริมให้เกษตรกรรวมกลุ่มกันเพื่อสร้างแรงจูงใจทางเศรษฐกิจ รวมถึงผลักดันให้มีการผลิตและนำเข้าสินค้าเกษตรที่ปลอดการเผาอย่างจริงจัง การบังคับใช้มาตรการนี้อย่างเข้มงวดถือเป็นก้าวสำคัญในการแก้ปัญหาฝุ่นละออง PM2.5 ที่เกิดจากภาคการเกษตรอย่างยั่งยืน เพื่อสุขภาพที่ดีของประชาชนและสิ่งแวดล้อมที่เหมาะสมสำหรับการทำเกษตรกรรมในอนาคต แนะนำให้เกษตรกรที่ต้องการเข้าร่วมโครงการสนับสนุนและพัฒนาศักยภาพการเกษตร ตรวจสอบให้แน่ใจว่าไม่มีประวัติการเผาในพื้นที่ของตน เพื่อไม่ให้เสียสิทธิ์ในการรับความช่วยเหลือตามประกาศนี้ การยึดมั่นและร่วมมือกันของทุกภาคส่วนจะช่วยลดปัญหาฝุ่น PM2.5 ได้อย่างมีประสิทธิภาพและยาวนาน
