ทำไมยิ่งเหนื่อย ยิ่งตัดสินใจพลาด

จากประสบการณ์ส่วนตัว ผมพบว่าช่วงเวลาที่ตัดสินใจผิดพลาดบ่อยที่สุดมักเป็นช่วงเย็นหรือดึก ซึ่งตรงกับที่สมอง System 2 หรือความคิดแบบช้าและใช้เหตุผลเริ่มหมดพลังงานจริงๆ เมื่อถึงเวลานั้น เรามักถูก System 1 หรือความคิดแบบเร็วที่ใช้สัญชาตญาณเข้าควบคุมการตัดสินใจโดยไม่รู้ตัว เช่น การซื้อของแบบวู่วามหรือกินจุบจิบโดยไม่ได้ตั้งใจ สิ่งที่ผมทำเพื่อรับมือคือจัดการกิจกรรมสำคัญให้เป็นเรื่องเช้า เพราะเวลานั้นสมองยังเต็มร้อยและพร้อมใช้ความคิดอย่างมีเหตุผล นอกจากนี้ การให้เวลากับตัวเองในการหยุดหายใจลึกๆ 5 วินาทีก่อนจะตัดสินใจจ่ายเงินช่วยให้ผมดึงสติกลับมาไม่ตกหลุมกับความรู้สึกชั่วขณะหรือสิ่งล่อตาล่อใจ หนังสือ "Thinking, Fast and Slow" ของ Daniel Kahneman อธิบายเรื่องนี้ไว้อย่างละเอียดว่า System 1 ทำงานเร็วและอัตโนมัติ ใช้พลังงานน้อย แต่เสี่ยงต่อการถูกหลอกลวงหรือประเมินผิด ส่วน System 2 ใช้ความพยายามและพลังงานมากกว่าจึงมักหมดแรง ทำให้ต้องพึ่งพา System 1 วิธีการบริหารพลังงานสมองและการวางแผนล่วงหน้าช่วยให้ลดความผิดพลาดนี้ได้อย่างมาก ในความรู้สึกของผู้ใช้ชีวิตจริง ผมแนะนำว่าการรู้จักเวลาของตัวเองและสร้างนิสัยให้เคารพการตัดสินใจสำคัญในช่วงเวลาที่สมองพร้อมเท่านั้น เป็นกุญแจสำคัญที่จะทำให้เรามีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้นและตัดสินใจได้ถูกต้องมากขึ้น นอกจากนี้ การยอมรับว่าบางครั้งเราจะผิดพลาดก็เป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้เพื่อพัฒนาตัวเองในระยะยาวด้วย