Jing Ji... very similar to morning glory
Looking at the mango... saw all the buds, all the eyes covered the tops, and went out to see the desolation next to it, and found a vine like a morning glory, and occupied the whole area. Lam Mayan, the ground road, discovered that it was "Jing Jai square" (Operculina turpethum), the trunk was twisted, the end of the flower was pink, but when it bloomed, it had white petals. Jing Jai was considered a strong folk herb. It should be used carefully.
ถ้าใครเจอ “วัชพืชเถาเลื้อย” คล้ายผักบุ้งขึ้นเต็มที่รกร้างหรือเลื้อยมาถึงขอบถนนดิน แบบที่บ้านเจอ ลองเช็กตามนี้ก่อนค่ะ เพราะจิงจ้อเหลี่ยม (Operculina turpethum) หน้าตาคล้ายผักบุ้งจริง แต่มีจุดสังเกตชัดๆ 1) ดู “เถา/ลำต้น” ก่อน: จิงจ้อเหลี่ยมมักมีลำต้นเป็นเหลี่ยมๆ และบิดเป็นเกลียว เวลาจับจะรู้สึกเป็นสัน ไม่กลมเรียบเหมือนผักบุ้งหลายชนิด เถามักเลื้อยคลุมเป็นพืชคลุมดินได้เร็วมาก ทำให้ดูเหมือนหญ้าเถาเลื้อยที่ยึดพื้นที่ทั้งแปลง 2) สังเกต “ดอกตูม–ดอกบาน”: อันนี้ช่วยแยกได้ดี ดอกตูมมักมีสีชมพู/ชมพูอมม่วงนิดๆ แต่พอบานจะเป็นดอกสีขาว กลีบดอกดูสะอาดตา ตรงกลางเห็นเกสรสีเหลืองอ่อน ถ้าเห็นดอกขาวกระจายตามเถาเยอะๆ มักเป็นจิงจ้อเหลี่ยมที่กำลังออกดอกพร้อมกัน 3) “ผลจิงจ้อ” มีไหม: หลังดอกโรยจะเริ่มเห็นผลอ่อนติดตามข้อเถา ถ้าเราถ่ายรูปไว้แล้วซูมดู จะช่วยยืนยันชนิดได้ดีขึ้น (แนะนำถ่ายทั้งภาพรวมพุ่มเลื้อย + ภาพระยะใกล้ของดอก/ผล) หลายคนค้นหาเรื่อง “จิงจ้อเหลี่ยม สรรพคุณ” เพราะเป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่ขึ้นชื่อว่าออกฤทธิ์เป็นยาระบายค่อนข้างแรง ตรงนี้ขอเล่าตามที่เคยได้ยินจากผู้ใหญ่แถวบ้าน: เขาจะเน้นว่าใช้ต้องระวังมาก โดยเฉพาะคนที่ท้องเสียง่าย เด็กเล็ก ผู้สูงอายุ หรือคนมีโรคประจำตัวบางอย่าง เพราะถ้าระบายแรงเกินไปอาจทำให้ถ่ายมากและอ่อนเพลียได้ ถ้าจุดประสงค์คือ “จัดการวัชพืชเลื้อย” มากกว่าจะเก็บใช้เป็นผัก/สมุนไพร แนะนำวิธีที่บ้านทำแล้วเห็นผลคือ ถอนหรือขุดตอนดินชื้นๆ แล้วเก็บเศษเถาออกให้หมด เพราะเถาที่ขาดเป็นท่อนๆ มักย้อนกลับมาเลื้อยได้อีก จากนั้นค่อยคลุมดินหรือปลูกพืชคลุมดินที่เราต้องการแทน จะช่วยลดโอกาสที่จิงจ้อเหลี่ยมจะยึดพื้นที่ซ้ำค่ะ สรุปสั้นๆ: จิงจ้อเหลี่ยมดูคล้ายผักบุ้ง แต่เด่นที่เถาเป็นเหลี่ยมบิดเกลียว ดอกตูมชมพูและดอกบานสีขาวสวยมาก ส่วนเรื่องสรรพคุณแม้จะมีการใช้พื้นบ้าน แต่เพราะเป็นยาระบายแรง ควรใช้ด้วยความระมัดระวังและไม่ลองมั่วๆเองนะคะ
