จากประสบการณ์ที่ผมได้เข้าไปเยี่ยมชมโรงงานในจีนและไทย พบว่าค่าแรงเฉลี่ยในจีนตอนนี้สูงกว่าประเทศไทยอย่างชัดเจน โดยแรงงานในจีนทั่วไปมีรายได้ประมาณ 10,000 ถึง 14,000 บาทต่อวัน ในขณะที่แรงงานไทยอยู่ราวๆ 400 บาทต่อวัน แต่ทำไมจีนยังคงเป็นหนึ่งในฐานการผลิตสินค้าระดับโลก? สิ่งที่ทำให้จีนยังคงเป็นศูนย์กลางการผลิตได้คือการนำเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ามาใช้ในกระบวนการผลิตอย่างจริงจัง การใช้ระบบออโตเมชั่นและแขนกล (Robotics) ในโรงงานช่วยลดจำนวนแรงงานคนลงได้เกือบครึ่ง และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอย่างมาก นอกจากนี้จีนยังมีการจัดการด้าน logistics อย่างชาญฉลาดด้วยระบบขนส่งที่รวดเร็วและมีประสิทธิภาพ ทำให้สามารถส่งสินค้าถึงลูกค้าได้โดยตรง ลดค่าใช้จ่ายในส่วนคนกลาง ผลักดันให้ต้นทุนต่อหน่วยสินค้าเหลือไม่มาก อีกหนึ่งปัจจัยสำคัญคือแนวคิด economy of scale หรือการผลิตในปริมาณมากเพื่อลดต้นทุนต่อหน่วย ซึ่งจีนสามารถทำได้ดีมาก เนื่องจากมีเครือข่ายซัพพลายเชนที่ครบวงจรตั้งแต่การหาวัตถุดิบจนถึงการผลิตและส่งออก ที่สำคัญคือ แรงงานจีนต้องทำงานในเวลานานมาก วันละ 11 ชั่วโมง 6 วันต่อสัปดาห์ ซึ่งช่วยให้กำลังการผลิตสูงขึ้นจึงทำให้ค่าจ้างที่สูงกว่ากลับไม่ส่งผลกระทบต่อราคาสินค้าจนเกินไป สำหรับคนที่สนใจการลงทุนหรือศึกษาตลาดแรงงานระหว่างประเทศ จะเห็นว่าความสามารถในการปรับตัวของจีน ทั้งด้านเทคโนโลยีและระบบการบริหารจัดการเป็นเหตุผลหลักที่ทำให้จีนยังคงเป็นโรงงานของโลกได้ แม้ว่าค่าแรงจะสูงขึ้นมากแล้วก็ตาม บทเรียนที่น่าสนใจคือ การพัฒนาประสิทธิภาพการผลิตและบริหารจัดการอย่างมืออาชีพจะช่วยชดเชยต้นทุนค่าแรงที่เพิ่มขึ้นได้ซึ่งสามารถนำมาปรับใช้ในบริบทของประเทศไทยและประเทศอื่นๆ ที่กำลังพัฒนาฐานการผลิตของตนเอง