🌷เกมปะติด โครงสร้างอำนาจอธิปไตย ✨

ถ้าใครกำลังหา “แผนผังอำนาจอธิปไตย” เพื่อสอนหรือทบทวนเอง เราว่าการทำเป็นเกมปะติดช่วยได้มาก เพราะเด็กจะไม่จำแบบท่องอย่างเดียว แต่จะได้ “จัดวางโครงสร้าง” ด้วยมือของตัวเอง ทำให้เห็นภาพความเชื่อมโยงของอำนาจ 3 ฝ่ายชัดขึ้น อำนาจอธิปไตย (Sovereignty) แบบเข้าใจง่าย คือ “อำนาจสูงสุดในการปกครองประเทศ” ซึ่งในระบอบประชาธิปไตย อำนาจนี้เป็นของประชาชน แล้วมอบหมายให้สถาบันต่างๆ ใช้อำนาจแทนตามรัฐธรรมนูญ โดยหลักสำคัญคือการแบ่งอำนาจออกเป็น 3 ฝ่าย เพื่อถ่วงดุลกัน ไม่ให้ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีอำนาจมากเกินไป 1) อำนาจนิติบัญญัติ คืออะไร? เราอธิบายกับเด็กๆ ว่า “นิติบัญญัติ = ออกกฎหมาย” ผู้ใช้อำนาจโดยทั่วไปคือรัฐสภา หน้าที่หลักๆ ได้แก่ พิจารณา/ตรากฎหมาย อนุมัติงบประมาณ และตรวจสอบการทำงานของฝ่ายบริหารในระบบรัฐสภา เวลาเล่นเกมปะติด เราจะให้เด็กเลือกชิ้นคำว่า “ออกกฎหมาย/พิจารณากฎหมาย/อนุมัติงบประมาณ” ไปติดในช่องหน้าที่ 2) อำนาจบริหาร บริหาร = “นำกฎหมายไปใช้และบริหารประเทศ” ผู้ใช้อำนาจคือคณะรัฐมนตรี/รัฐบาล (รวมถึงหน่วยงานราชการที่ปฏิบัติงานตามนโยบาย) หน้าที่ที่ชอบออกเป็นชิ้นคำคือ “กำหนดนโยบาย/บริหารราชการแผ่นดิน/จัดทำงบประมาณ/บังคับใช้กฎหมาย” เด็กจะเริ่มเห็นว่าบริหารไม่ได้ออกกฎหมายเอง แต่ทำงานภายใต้กฎหมาย 3) อำนาจตุลาการ ตุลาการ = “ตัดสินคดีและอำนวยความยุติธรรม” ผู้ใช้อำนาจคือศาล หน้าที่ที่ควรมีในเกมปะติด เช่น “พิจารณาพิพากษาคดี/ตีความกฎหมาย/คุ้มครองสิทธิ” ตรงนี้เด็กมักสับสนกับการลงโทษ เราจะย้ำว่า “ศาลตัดสินตามพยานหลักฐานและกฎหมาย” ทริคเวลาใช้สื่อแบบเกมปะติดในห้องเรียน - เริ่มจากแจกแผนผังที่ “เว้นช่องว่าง” ให้เติมอำนาจ/ผู้ใช้อำนาจ/หน้าที่ แล้วค่อยเพิ่มระดับความยากจากเว้นช่องน้อยไปมาก - ให้เด็กทำเป็นกลุ่มเล็กๆ แข่งกันติดให้ถูก (แล้วให้เหตุผลว่าทำไมชิ้นนี้อยู่ช่องนี้) - ปิดท้ายด้วยคำถามสั้นๆ เรื่อง “การถ่วงดุลอำนาจ” เช่น ถ้าฝ่ายบริหารทำไม่ถูกกฎหมาย ใครตรวจสอบได้บ้าง? สุดท้าย เราว่าพอเด็กๆ ต่อชิ้นส่วนในแผนผังอำนาจอธิปไตยได้ครบ เขาจะจำได้เองว่า “นิติบัญญัติ-บริหาร-ตุลาการ” ต่างกันอย่างไร และทำไมต้องแยกอำนาจ 3 ฝ่ายไว้ชัดเจน