ตถาคตเป็นเพียงผู้บอก

คำสอนของตถาคตหรือพระพุทธเจ้าเน้นย้ำว่าพระองค์เป็นเพียงผู้ชี้ทาง ไม่ได้แก้ไขปัญหาแทนผู้ปฏิบัติ แต่ทว่าเป็นผู้บอกเส้นทางเพื่อให้แต่ละคนได้เดินด้วยตนเองอย่างมีปัญญาและความเข้าใจ ความทุกข์ที่เกิดขึ้นล้วนมีอยู่ในจิตใจของคนเรา และปลายทางของทุกข์นั้นสามารถดับได้ด้วยการฝึกละตัดอกุศลธรรม เครื่องมือที่สำคัญอย่างหนึ่งคืออานาปานสติหรือการเจริญสติระหว่างลมหายใจเข้าและออกซึ่งต้องฝึกเองโดยไม่สามารถให้คนอื่นฝึกแทนได้ ตถาคตสอนให้เห็นโทษของความยึดติดทั้งในเรื่องทรัพย์สมบัติและอารมณ์ เพื่อเป็นการคลายทุกข์และไม่แก่กลัดกลุ้ม การบริโภควัตถุและทรัพย์สมบัติเป็นเรื่องธรรมดาแต่ไม่ควรลุ่มหลงจนลืมตัวพระองค์เตือนให้มีปัญญาเป็นเครื่องสลัดสิ่งเหล่านั้นออกไปจึงจะพบความจริงแท้ที่มีอยู่ภายในใจทั้งหมด กระบวนการดับทุกข์นี้ต้องเริ่มจากการมีปัญญาเห็นโทษและเข้าใจธรรมชาติของทุกข์ จากนั้นฝึกละได้ทันทีด้วยการเจริญสติ เช่น อานาปานสติ ซึ่งเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในการฝึกสติปัญญาและลดความยึดมั่นถือมั่นโดยตรง ตถาคตเป็นเพียงผู้บอก ไม่ได้รับประกันหรือแก้ปัญหาให้ใครโดยตรง เพราะผู้ปฏิบัติจะต้องเดินเส้นทางนี้เอง ทุกก้าวย่างบนเส้นทางแห่งธรรมนั้นต้องเป็นของเราเอง เมื่อเข้าใจตามคำสอนนี้แล้ว เราจะเห็นว่าความสุขแท้จริงถึงแม้จะมีเพียงเล็กน้อย (เพียงเศษดินปลายเล็บ) ก็มากพอที่จะนำชีวิตไปสู่ความสงบสุข พระพุทธเจ้าจึงเน้นให้เราพอใจกับสิ่งนั้นและปล่อยวางความปรารถนาที่ไม่มีที่สิ้นสุด นี่คือวิธีการแก้ไขปัญหาทางใจที่สำเร็จรากฐานสู่การหลุดพ้นอย่างแท้จริงตามพุทธวจนของวัดนาป่าพง