วันสงกรานต์นั้นมีรากศัพท์มาจากภาษาสันสกฤตคำว่า "สํกรานุติ" (sankranti) แปลว่า การย้ายที่หรือการย่างขึ้นของราศีใหม่ ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เดือนเปลี่ยนผ่านสู่ราศีใหม่ ถือเป็นวันขึ้นปีใหม่ตามปฏิทินดั้งเดิมของไทยที่ตรงกับวันที่ 13-15 เมษายนในปัจจุบัน ตามตำนานพราหมณ์-ฮินดู มีเรื่องเล่าว่าในอดีตมีเศรษฐีคนหนึ่งซึ่งไม่มีลูก จึงไปขอบุตรเป็นที่พึ่งของชาวบ้าน ซึ่งเด็กคนนั้นเติบโตขึ้นและเป็นผู้มีปัญญาฉลาดว่องไว ในช่วงเวลานั้นท้าวกบิลพรหมผู้มีอำนาจเสด็จลงมาปราบเด็กน้อย แต่กลับไม่สามารถทำอะไรได้จนต้องยอมแพ้และให้ลูกสาวทั้งเจ็ดคนที่เรียกว่า "นางสงกรานต์" ออกมาแห่ศีรษะเป็นประเพณีเพื่อระลึกถึงเหตุการณ์นี้ อีกหนึ่งความพิเศษที่แตกต่างจากตำนานดั้งเดิมของฮินดู คือในประเทศไทยมีการสาดน้ำในช่วงสงกรานต์ ซึ่งในเชิงวัฒนธรรมก็มีความหมายเชิงสังคมคือ การสาดน้ำเปรียบเสมือนน้ำอบ น้ำปรุงที่ใช้สรงพระและรดน้ำดำหัวผู้ใหญ่วัยก่อนหน้านั้น เพื่อความเป็นสิริมงคลและขอพร รวมถึงเป็นการคลายร้อนในช่วงหน้าร้อนของเดือนเมษายนด้วย ยูเนสโก้ได้ประกาศรับรองให้วันสงกรานต์ของไทยเป็นมรดกวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญและความงดงามของประเพณีนี้ที่มีความหมายทางประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมควบคู่ไปกับความสนุกสนานและความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของผู้คนในชุมชน จากประสบการณ์ส่วนตัว การเข้าร่วมประเพณีสงกรานต์นอกจากสาดน้ำเล่นเพื่อความสนุกแล้ว ยังได้รับความรู้และเข้าใจถึงความสำคัญของประวัติศาสตร์ไทย ประเพณีบรรพบุรุษที่ยังคงอยู่ในวิถีชีวิตประจำวันอย่างลึกซึ้ง ถือเป็นช่วงเวลาที่อบอุ่นและเต็มไปด้วยความหมายที่ทำให้รู้สึกภาคภูมิใจในวัฒนธรรมของตนเองอย่างแท้จริง