มองคนให้ทะลุ

ในชีวิตจริง ผมเคยประสบกับการเห็นคนที่ดูดีมากในที่สาธารณะและกับคนที่มีอำนาจ แต่กลับเปลี่ยนไปอย่างสิ้นเชิงเมื่ออยู่กับพนักงานเสิร์ฟหรือคนที่ทำงานบริการทั่วไป ซึ่งบทความนี้ได้เน้นย้ำและชี้ให้เห็นว่าการวัดค่าคนไม่ควรวัดจากสถานการณ์ที่มีผลประโยชน์หรืออำนาจต่อกัน แต่ควรดูว่าพวกเขาปฏิบัติตัวอย่างไรกับคนที่ตัวเองไม่ได้อะไร เช่น พนักงานเสิร์ฟ รปภ. แม่บ้าน หรือคนขับแท็กซี่ จากประสบการณ์ของผมเอง เห็นว่าการที่ใครบางคนยิ้มและพูดจาดีกับหัวหน้าหรือคนมีอำนาจ แต่กลับแสดงท่าทีหงุดหงิดหรือเหยียดหยามคนที่ไม่มีตำแหน่งสูงหรือเงินทอง ถือเป็นสัญญาณที่ชัดเจนของการมีสันดานแบบเลือกเปิด-ปิดตามประโยชน์ส่วนตัว ซึ่งแตกต่างจากบุคลิกภายนอกที่อาจถูกตกแต่งด้วยการแสดงออกที่ดี โลกนี้สอนให้เราประจบคนที่มีอำนาจและผลประโยชน์ แต่ไม่ได้สอนให้เราให้เกียรติผู้ที่ไม่มีคุณค่าทางวัตถุหรือสังคม การให้เกียรติผู้อื่น โดยเฉพาะคนที่ไม่มีผลประโยชน์ตอบแทนกลับ เป็นเครื่องมือที่ยอดเยี่ยมในการตรวจสอบความจริงใจและความดีแท้ของคน ๆ นั้น หากเราต้องการรู้จักใครอย่างแท้จริง ให้ดูพฤติกรรมเขาในเวลาที่ ‘‘ไม่จำเป็นต้องได้อะไรตอบแทน’’ เพราะในจังหวะนั้นจะเผยให้เห็นสันดานดิบ ๆ หรือความจริงใจที่ไม่มีตัวกรองใด ๆ ซึ่งนี่คือสิ่งสำคัญที่จะช่วยให้เราปกป้องตัวเองและเลือกคนที่ดีไว้รอบ ๆ ตัว เพื่อความสัมพันธ์ที่มีคุณค่าและยั่งยืนในระยะยาว ดังนั้น การมองคนให้ทะลุ จึงเป็นเรื่องของการสังเกตมากกว่าการตัดสินจากรูปลักษณ์หรือสถานะภายนอก โดยใช้คนรอบข้างที่ไม่มีอำนาจหรือไม่มีคุณค่าทางวัตถุเป็นกระจกสะท้อนตัวตนที่แท้จริงของเขา ซึ่งคุณค่าสิ่งนี้จะทำให้เรามีความเข้าใจคนรอบข้างได้ลึกซึ้งขึ้นและเลือกคบหาได้อย่างชาญฉลาดมากขึ้น