ในชีวิตจริง ผมพบว่าการเข้าใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างความสุขและความทุกข์อย่างลึกซึ้งนั้น ช่วยให้สามารถเลือกทางเดินชีวิตได้อย่างมีสติและสมดุลมากขึ้น อัสสาทะ หรือรสอร่อยของกาม ทำให้เรามองเห็นความสุขในทุกช่วงเวลาที่มีสิ่งที่ต้องการ แต่ก็มาพร้อมกับอาทีนวะ หรือโทษของกาม ที่มักจะแฝงมากับความอยากได้ สิ่งนี้สอนผมว่าการต้องการความสุขอย่างเดียวอาจนำมาซึ่งความทุกข์แอบแฝงอยู่เสมอ จุดเปลี่ยนที่สำคัญคือการได้เรียนรู้ ‘นิสสรณะ’ อุบายที่ช่วยนำเราออกจากวัฏจักรของการตามหา ‘การมี’ และความอยากในกามให้กลับสู่ความสงบที่แท้จริง ผมลองฝึกมีชีวิตที่เรียบง่ายและพอประมาณตามฐานะตนเอง ทำให้รู้สึกว่าชีวิตนั้นเบาลง หลับสบาย ตื่นขึ้นมาสดชื่น ผิวพรรณผ่องใสชีวิตก็เบาสบายกว่าการไขว่คว้าหาสิ่งต่าง ๆ อย่างไม่มีสิ้นสุด ถ้าเราคิดว่า ‘ไม่มีแล้วอยู่ได้’ เป็นหัวใจหลัก การลดละความอยากที่ไม่จำเป็นจะทำให้จิตใจสงบสุข การนำความคิดนี้มาใช้ในชีวิตประจำวันทำให้ผมเห็นคุณค่าของความสุขที่เรียบง่ายและยั่งยืนมากขึ้น สามารถจัดการกับความรู้สึกอิจฉาริษยา หรือความต้องการที่เกินตัวได้อย่างมีประสิทธิภาพ ผมขอแนะนำให้ทุกคนลองหัดฝึกนิสสรณะ โดยการเข้าใจชัดเจนว่าทุกความสุขมี ‘อาทีนวะ’ แฝงอยู่ เรียนรู้ที่จะปล่อยวางสิ่งที่ไม่จำเป็น เพื่อแลกกับความสงบและความสุขที่แท้จริงในชีวิต ซึ่งจะเป็นทางเลือกที่ทำให้ชีวิตน่าอิจฉาในแบบของคุณเองจริง ๆ