#หยุดอยาก..ทุกข์เกิดยาก
โลกพร่องอยู่เป็นนิตย์
ไม่รู้จักอิ่ม
เป็นทาสแห่งตัณหา
ตัณหา เป็นคำที่ยืมมาจากภาษาบาลีว่า ตณฺหา (อ่านว่า ตัน-หา) คำนี้เดิมมีความหมายว่า ความกระหายน้ำ ความหิวกระหาย
พระพุทธศาสนานำคำว่า ตัณหา มาใช้เป็นคำเรียกความอยากของบุคคล มี ๓ ประการ ได้แก่
๑) กามตัณหา (อ่านว่า กาม-มะ -ตัน- หา) คือ ความอยากได้สิ่งต่างๆ มาบำรุงบำเรอความสุขทางกายและใจ
๒) ภวตัณหา (อ่านว่า พะ -วะ-ตัน-หา) คือ ความอยากอยู่ในฐานะที่ตนพึงใจ และ
๓) วิภวตัณหา (อ่านว่า วิ-ภะ -วะ-ตัน-หา) คือ ความอยากพ้นไปจากสภาพไม่พึงใจที่ตนเป็นอยู่หรือประสบอยู่
ในภาษาไทย คำว่า ตัณหา มักใช้ในความหมายแคบ หมายถึง ความใคร่ทางกามารมณ์ เช่น เพราะตัณหาของเขา จึงทำให้ถูกหญิงสาวปอกลอก. นอกจากนี้ยังหมายถึง ความอยากได้ อยากมี อยากเป็นซึ่งมีมากและเพื่อตอบสนองความต้องการของตน เช่น ต่อให้ได้เป็นรัฐมนตรีก็ยังสนองตัณหาทางการเมืองของเขาไม่พอ
(สำนักงานราชบัณฑิตยสภา)
ในชีวิตประจำวันนั้น ความอยากหรือ 'ตัณหา' มักเป็นต้นเหตุสำคัญที่ทำให้เรารู้สึกไม่อิ่มพอและก่อให้เกิดทุกข์ใจได้ง่าย ตามคำกล่าวที่ว่า 'ลดอยาก ได้..สุขใจก็เพิ่ม ค้ำพอดี' เป็นคำแนะนำที่สะท้อนให้เห็นความเข้าใจง่ายๆ ว่าการที่เราสามารถควบคุมและลดความอยากได้ จะนำมาซึ่งความสุขสงบใจมากขึ้น เพื่อชีวิตที่ไม่หวือหวาวุ่นวายเหมือนเป็นหนังเรื่องยาว อย่าตัดสินแค่ฉากเดียว การรู้จักระวังและจัดการกับตัณหาแต่ละประเภท ทั้งกามตัณหา ที่เกี่ยวข้องกับความสุขทางกายและใจ ภวตัณหา ที่เกี่ยวข้องกับความอยากมีฐานะหรือสถานะที่ตนพึงใจ และวิภวตัณหา คือความอยากพ้นจากสิ่งที่ไม่พึงใจ เป็นกุญแจสำคัญสู่การพัฒนาตนเองและการดำเนินชีวิตที่สมดุล หากเราสามารถตระหนักถึงความอยากเหล่านี้ และฝึกฝนการอยู่กับปัจจุบันอย่างมีสติ จะสามารถลดความยึดติด ลดความทุกข์ลงได้ เราจะพบว่าความพอดีและการรู้จักพอใจนั้นเป็นสิ่งที่มีค่ามากกว่าการตามหาความสุขแบบไม่สิ้นสุด ซึ่งเป็นทางเดินสู่ความสุขใจที่ยั่งยืนอย่างแท้จริง
