อำนาจสอบสวนกรณีความผิดเกิดหลายท้องที่

หลายคนที่ค้น “ป.วิ.อ. มาตรา 78” มักกำลังหาคำตอบว่า “คดีนี้ต้องไปแจ้ง/สอบสวนที่ไหน” หรือ “ถ้าความผิดเกี่ยวหลายพื้นที่ ใครมีอำนาจทำสำนวน” ซึ่งในทางปฏิบัติ เวลาคุยกันในห้องเรียนหรืออ่านฎีกา จะเจอประเด็นนี้พ่วงกับเรื่อง “อำนาจสอบสวน” บ่อยมาก เลยขอสรุปแนวคิดให้เอาไปเช็กเป็นขั้น ๆ (โยงกลับมาเข้ามาตรา 19 ที่บทความนี้พูดไว้) 1) ตั้งต้นก่อน: ดูว่า “ท้องที่เกิดเหตุชัดไหม” ถ้าความผิดชัดเจนว่าเกิดในท้องที่เดียวเป็นหลัก แต่เรา/เจ้าหน้าที่ “สับสน” ไปทำที่อื่น แบบนี้โดยหลักไม่ใช่กรณีหลายท้องที่ตามมาตรา 19 แต่จะไปอยู่ในกรอบอำนาจตามหลักทั่วไป (แนวที่ฎีกาย้ำว่า ถ้าท้องที่ชัดแล้วไปสอบสวนคนละท้องที่ สำนวนอาจไม่ชอบด้วยกฎหมาย) ดังนั้นเวลาทำโจทย์สอบหรือทำงานจริง ให้ถามตัวเองก่อนว่า “ชัด” หรือ “ไม่ชัด” 2) กรณีคลาสสิกของมาตรา 19 ที่เจอบ่อย - (1) “ไม่แน่ว่าเกิดที่ใด” เช่น เหตุเกิดบนทะเล/บนรถ/พื้นที่ต่อเนื่อง หรือกรณีข้อเท็จจริงยังไม่ลงตัวว่าเริ่มต้นตรงไหน ตรงนี้จุดสำคัญคือ เมื่อยังไม่ชัด พนักงานสอบสวนในท้องที่ที่เกี่ยวข้องย่อมรับทำได้ เพื่อไม่ให้คดีสะดุด - (2) “กรรมเดียว แต่ทำต่างท้องที่” เช่น โอนเงินจาก A แต่ผลเสียหายเกิด/ผู้เสียหายอยู่ B หรือทำส่วนหนึ่งที่หนึ่ง อีกส่วนหนึ่งอีกที่หนึ่ง เวลาอ่านให้จับคำว่า “ความผิดเดียว” แต่มีองค์ประกอบกระจายคนละพื้นที่ - (3) “ความผิดต่อเนื่องหลายท้องที่” เช่น การกระทำต่อเนื่อง/เกี่ยวเนื่องกันหลายตอน หรือมีพฤติการณ์ต่อเนื่องข้ามเขต (ตัวอย่างที่ชอบออกสอบคือ ลักทรัพย์แล้วเอาไปซ่อน/จำหน่ายอีกท้องที่ จนเกิดข้อถกเถียงเรื่องลักทรัพย์กับรับของโจร) - (4) “หลายกรรมต่างท้องที่ แต่เกี่ยวพันกัน” ตรงนี้มักเจอโจทย์แบบทำผิดหลายฐาน คนละพื้นที่ แต่เป็นเหตุการณ์เดียวกันหรือเกี่ยวเนื่องจนแยกไม่ออก เช่น พาไปอีกจังหวัดแล้วค่อยกระทำอีกฐานหนึ่ง 3) เทคนิคจำง่ายเวลาเลือก “ไปแจ้งที่ไหน” ถ้าไม่ชัด/เกี่ยวหลายที่จริง ๆ ให้เลือกท้องที่ที่สะดวกต่อการรวบรวมพยานหลักฐานมากที่สุด (พยานอยู่ไหน ของกลางอยู่ไหน กล้องวงจรปิดอยู่ไหน) เพราะสุดท้ายการทำสำนวนให้ครบเร็วสำคัญกว่า “เดาถูกท้องที่ตั้งแต่ครั้งแรก” แต่ต้องอยู่ในกรอบมาตรา 19 ว่าเป็นท้องที่ที่เกี่ยวข้องจริง 4) เช็กลิสต์กันพลาด (เหมาะกับคนกำลังอ่านสอบ) - ระบุให้ได้ว่าเข้าข้อไหนของมาตรา 19 (1)-(4) (ในภาพมีถึง (6) ด้วย) - เขียนเหตุผลสั้น ๆ ว่าทำไม “เกี่ยวข้อง” มากกว่าหนึ่งท้องที่ - ระวังกับดัก: ถ้าท้องที่เกิดเหตุ “ชัดเจน” อย่ายกมาตรา 19 (1) ถ้าคุณตั้งใจค้น “มาตรา 78” เพื่อเทียบกับเรื่องอำนาจในกระบวนการ ให้ลองคอมเมนต์โจทย์ที่สงสัย (เช่น โอนเงินออนไลน์/ฉ้อโกงออนไลน์/คดีที่ผู้เสียหายอยู่คนละจังหวัด) เดี๋ยวฉันช่วยจัดเข้าข้อ (1)-(6) ให้แบบเป็นขั้น ๆ ได้