กะทือ พืชสมุนไพรในผืนป่าอนุรักษ์
กะทือ (Zingiber zerumbet) เป็นพืชสมุนไพรในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) เช่นเดียวกับขิง ข่า และไพล เป็นไม้ล้มลุก มีเหง้าใต้ดิน ลำต้นเทียมสูง 1-1.5 เมตร ประกอบด้วยกาบใบห่อหุ้มกัน
ดอกเป็นช่อโผล่ขึ้นมาจากเหง้าใต้ดิน รูปร่างคล้ายผลสน มีกลีบซ้อนกันเป็นชั้นๆ คล้ายเกล็ดปลา มีดอกจริงขนาดเล็กแทรกอยู่ระหว่างเกล็ด สีของช่อดอกมีทั้งสีเขียวและสีแดงสด
ดอกและเหง้าสามารถ นำมารับประทานเป็นผัก หรือใส่ในน้ำพริก เหง้ามีสรรพคุณบำรุงกำลัง บำรุงธาตุ ช่วยขับน้ำย่อย แก้เบื่ออาหาร ส่วนดอกช่วยบำรุงธาตุ แก้ผอมเหลือง ไข้เรื้อรัง ไข้ตัวเย็น ไข้จับสั่น ในอดีตมีการใช้ส่วนของใบและลำต้นนำไปใช้ในการสระผม จึงมีชื่อเรียกอีกอย่างว่า Shampoo Ginger
เป็นพืชพื้นบ้านดั้งเดิมของไทย พบได้ทั่วไปในป่าดิบชื้นทั่วทุกภาคของประเทศ การขยายพันธุ์นิยมนำหน่ออ่อนหรือเหง้าแยกไปจากกอเดิม
อ้างอิง : มหาวิทยาลัยขอนแก่น https://pharmoffice.kku.ac.th/iss/smhcontrol/herb/37 และโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืช https://www.rspg.or.th/plants_data/herbs/herbs_13_2.htm
ที่มา : อุทยานแห่งชาติคลองลาน - Khlong Lan National Park จังหวัดกำแพงเพชร สำนักบริหารพื้นที่อนุรักษ์ที่ 12 นครสวรรค์
#กะทือ #อุทยานแห่งช าติคลองลาน #กำแพงเพชร #กรมอุทยานแห่งชาติ
นอกจากกะทือจะมีดอกที่สวยงามคล้ายผลสนและกลีบซ้อนเป็นชั้นๆ ตามที่เห็นในภาพจากอุทยานแห่งชาติคลองลานแล้ว ยังมีเรื่องราวน่าสนใจในด้านการใช้ประโยชน์ที่ไม่ค่อยมีคนรู้มากนัก คนไทยโบราณนิยมนำเหง้าของกะทือมาใช้เป็นยาบำรุงกำลังและธาตุ แก้เบื่ออาหาร รวมถึงช่วยในเรื่องระบบย่อยอาหาร การรับประทานส่วนนี้จึงช่วยฟื้นฟูสุขภาพโดยรวมได้ดี นอกจากนั้น ดอกกะทือยังมีสรรพคุณช่วยแก้ไข้เรื้อรัง ไข้จับสั่น และยังมีการนำใบและลำต้นมาใช้ทำแชมพูสมุนไพร ที่ช่วยบำรุงสุขภาพเส้นผมและหนังศีรษะอย่างธรรมชาติ ในการขยายพันธุ์ชาวบ้านนิยมแยกหน่ออ่อนหรือเหง้าจากต้นเดิมเพื่อปลูกใหม่ ขยายพันธุ์ง่ายและเหมาะกับการปลูกในสวนสมุนไพรหรือพื้นที่อนุรักษ์ภายในบ้านหรือชุมชน เมื่อไปเยี่ยมชมป่าดิบชื้นทั่วไทย โดยเฉพาะในเขตอุทยานแห่งชาติคลองลานและพื้นที่อนุรักษ์ในจังหวัดกำแพงเพชร หากโชคดีจะได้เห็นดอกกะทือสีแดงสดและสีเขียวอ่อนโผล่พ้นดิน สวยงามและเป็นภาพธรรมชาติที่น่าประทับใจสำหรับผู้ที่รักการเดินป่าและศึกษาพืชสมุนไพรพื้นบ้าน
