จากประสบการณ์ส่วนตัว เมื่อได้ศึกษาทฤษฎี Psychosexual Stages ของฟรอยด์เองทำให้ฉันเริ่มเข้าใจพฤติกรรมและนิสัยบางอย่างของตัวเองมากขึ้น โดยเฉพาะในช่วงวัยเด็ก แนวคิดที่ว่าแต่ละช่วงพัฒนาการมีผลต่อบุคลิกภาพในปัจจุบันนั้นสะท้อนชัดเจนในชีวิตจริง เช่น ในช่วง Oral Stage เด็กที่พึ่งพาการดูดนมนั้น หากสิ่งนี้ขาดตกบกพร่องหรือหยุดชะงัก อาจส่งผลให้ผู้ใหญ่มีนิสัยที่เกี่ยวข้องกับการกินหรือการพูดมากกว่าปกติ นอกจากนี้ ช่วง Anal Stage ที่เกี่ยวข้องกับการเรียนรู้ความควบคุม ก็สอดคล้องกับนิสัยที่เจอในคนรอบตัว บางคนอาจกลายเป็นคนเจ้าระเบียบมาก หรือบางครั้งอาจปล่อยปละละเลยจนดูเหมือนรกสนิท ความขัดแย้งนี้สะท้อนให้เห็นว่าพัฒนาการในวัยนี้ส่งผลลึกซึ้งต่อบุคลิกภาพที่แตกต่าง สิ่งที่น่าสนใจคือ Oedipus Complex ใน Phallic Stage ที่หลายคนอาจไม่เคยรู้มาก่อน แต่ช่วยอธิบายถึงความรู้สึกขัดแย้งในวัยเด็กระหว่างการแสวงหาความรักจากพ่อแม่กับความรู้สึกเป็นคู่แข่งกับพ่อแม่เพศเดียวกันได้ดีมาก ในแง่ของการยอมรับว่าทฤษฎีนี้ถูกวิจารณ์และถกเถียงอย่างหนัก แต่สิ่งที่เก็บไว้ได้คือความจริงที่ว่า "ประสบการณ์ในวัยเด็กมีผลต่อตัวตนผู้ใหญ่" พร้อมทั้งเชื่อมโยงกับหลักคำสอนทางพุทธศาสนาเรื่อง "สัญญา" ที่สะสมตั้งแต่วัยเด็กซึ่งกลายเป็นพื้นฐานการรับรู้โลกในวัยโต สำหรับใครที่กำลังตั้งคำถามกับตัวเองว่าเกิดผลกระทบอะไรจากอดีตวัยเด็กหรือเปล่า ลองย้อนคิดถึงประสบการณ์ต่าง ๆ และสังเกตลักษณะนิสัยที่ปรากฏในชีวิตประจำวัน น่าจะช่วยให้เข้าใจตัวเองมากขึ้น ฝึกการยอมรับและพัฒนาตัวเองได้ดีขึ้นเช่นกัน นี่คือมุมมองและประสบการณ์จากคนที่สนใจเรื่องจิตวิทยาแบบลึกซึ้ง และอยากชวนทุกคนมองย้อนกลับไปยังช่วงวัยเด็กที่เป็นรากฐานสำคัญของบุคลิกภาพในปัจจุบัน