Learning about the structure of flowers.
วันเรียนเรื่อง “โครงสร้างของดอก” ที่สนุกที่สุดสำหรับฉันคือช่วงได้ “แยกส่วนดอกไม้จริง” แล้วติดลงแผ่นงานค่ะ เพราะพอจับของจริงจะจำได้ไวกว่าอ่านจากรูปในหนังสือมาก โดยเฉพาะคำที่ชอบสับสนอย่าง “เกสรเพศผู้” กับ “เกสรเพศเมีย” หรือ “ฐานรองดอก” ว่าอยู่ตรงไหน เริ่มจากภาพรวมก่อน โครงสร้างดอกไม้ที่เจอบ่อยจะเรียงจากนอกเข้าในประมาณนี้: ฐานรองดอก → กลีบเลี้ยง → กลีบดอก → เกสรเพศผู้ → เกสรเพศเมีย 1) ฐานรองดอก (receptacle) ตอนแยกดอกไม้ ให้สังเกตส่วนที่เป็น “ฐาน” แข็งๆ รองรับทุกส่วนของดอก อยู่ตรงโคนดอกติดกับก้านดอกค่ะ เวลาเราดึงกลีบหรือเกสรออก ฐานรองดอกจะยังอยู่และเป็นจุดที่ส่วนต่างๆ มาเกาะรวมกัน ตรงนี้เป็นคำถามยอดฮิตในแบบฝึกหัดเลย 2) กลีบเลี้ยง อยู่ชั้นนอกสุด มักมีสีเขียว ทำหน้าที่ห่อหุ้มดอกตอนยังเป็นตูม เวลาแกะออกจะเหมือนแผ่นเล็กๆ หลายชิ้น (บางชนิดกลีบเลี้ยงเชื่อมติดกันเป็นถ้วย) 3) กลีบดอก ส่วนที่สีสวยๆ ดึงดูดแมลง มักจะสังเกตง่ายที่สุด เวลาแยกให้ค่อยๆ ลอกออกทีละกลีบ แล้วติดลงในช่อง “กลีบดอก” บนใบงาน จะเห็นรูปทรงชัดมาก 4) เกสรเพศผู้ จำง่ายๆ ว่าเป็น “ตัวผู้สร้างละอองเรณู” จะมี 2 ส่วนหลักคือ ก้านชูอับเรณู และอับเรณู (ปลายๆ ที่มีผงเรณู) ตอนส่องใกล้ๆ จะเห็นเป็นแท่งเรียงรอบๆ กลางดอก ถ้าเขย่าเบาๆ บางชนิดจะมีผงเหลืองๆ ติดมือ 5) เกสรเพศเมีย อยู่ “กลางดอก” เป็นส่วนที่รับเรณูและเกี่ยวกับการเกิดเมล็ด โดยทั่วไปจะประกอบด้วย ยอดเกสรเพศเมีย (เหนียวๆ ไว้รับเรณู) ก้านเกสรเพศเมีย และรังไข่ (อยู่โคนๆ) ตอนแยกฉันจะใช้แหนบค่อยๆ คีบ เพราะส่วนนี้ช้ำง่าย และถ้าขาดจะดูไม่ครบในแผ่นงาน ตัวอย่าง: โครงสร้างดอกดาวเรือง / ส่วนประกอบของดอกดาวเรือง ดาวเรืองเป็นดอกที่หลายคนชอบยกเป็นตัวอย่าง เพราะเห็นเป็น “ดอกใหญ่” แต่จริงๆ แล้วเป็นช่อดอกแน่นๆ มีดอกย่อยหลายดอกอยู่รวมกัน ทำให้ตอนแยกส่วนอาจงงได้เล็กน้อย วิธีที่ช่วยได้คือเลือกแกะ “ดอกย่อย” ออกมาสัก 1 ดอก แล้วค่อยดูว่ามีกลีบดอก เกสรเพศผู้ และเกสรเพศเมียอยู่ตรงไหน จะเข้าใจโครงสร้างดอกได้ชัดขึ้นค่ะ ทริคที่ฉันใช้ตอนทำใบงาน - วางดอกไม้บนกระดาษทิชชู่ก่อนแยก จะไม่ลื่นและซับน้ำเลี้ยง - เรียงชิ้นส่วนจากนอกเข้าในแล้วค่อยติดกาว จะไม่สลับตำแหน่ง - เขียนกำกับคำว่า ฐานรองดอก/กลีบเลี้ยง/กลีบดอก/เกสรเพศผู้/เกสรเพศเมีย ไว้ใต้ชิ้นส่วนทันที กันลืม ถ้าใครกำลังทบทวนเรื่องโครงสร้างดอกเพื่อสอบ แนะนำลองทำแบบนี้กับดอกไม้ใกล้ตัว (เช่น ดาวเรือง บัว หรือดอกไม้สีส้มที่เจอบ่อยๆ) รับรองจำได้แม่นขึ้นมากค่ะ
