จากประสบการณ์ของผมที่ได้มีโอกาสไปเยือนญี่ปุ่นบ่อยครั้งในช่วงหลัง พบว่าแนวโน้มการใช้แรงงานต่างชาติเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน โดยเฉพาะในเขตย่านช็อปปิ้งและสถานที่ท่องเที่ยว เช่น ดองกี้หรือมินิมาร์ทต่างๆ ที่มีพนักงานส่วนใหญ่เป็นชาวอินเดียหรือบังคลาเทศแทนคนญี่ปุ่นอย่างเห็นได้ชัด ซึ่งในส่วนนี้สะท้อนถึงปัญหาการขาดแคลนแรงงานในภาคบริการของญี่ปุ่นโดยตรง สาเหตุหลักที่คนญี่ปุ่นรุ่นใหม่ไม่ค่อยสนใจงานบริการ เช่น ร้านอาหาร โรงแรม และค้าปลีก เนื่องจากไม่สอดคล้องกับความถนัดและความคาดหวังด้านอาชีพและรายได้ ทำให้ธุรกิจเหล่านี้ต้องพึ่งพาแรงงานต่างชาติเป็นทางเลือกหลักมากขึ้น เพื่อรักษาระดับการให้บริการและไม่ต้องปิดกิจการ ทั้งนี้ยังนำไปสู่ภาวะเงินเฟ้อในส่วนค่าจ้างและราคาสินค้า โดยธนาคารกลางญี่ปุ่นต้องปรับขึ้นค่าแรงและส่งเสริมการลงทุนในเทคโนโลยีประหยัดต้นทุนเพื่อรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจในระยะยาว ในมุมมองส่วนตัว นอกจากการพึ่งพาแรงงานต่างชาติแล้ว ผมเห็นว่าการพัฒนาทักษะภาษาอังกฤษในภาคบริการและการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ เช่น ระบบสั่งอาหารอัตโนมัติ หรือการชำระเงินไร้เงินสด ก็เป็นก้าวสำคัญที่ช่วยให้บริการสามารถรองรับนักท่องเที่ยวได้ดีขึ้น และลดภาระการขาดแคลนแรงงานลงได้ นอกจากนี้การส่งเสริมวัฒนธรรมแรงงานร่วมและการปรับปรุงสภาพแวดล้อมการทำงานเพื่อดึงดูดคนญี่ปุ่นรุ่นใหม่กลับมาทำงานในภาคบริการก็เป็นสิ่งจำเป็นในระยะยาว ท้ายที่สุด ผมมองว่าการเปลี่ยนแปลงนี้ในญี่ปุ่น คือสัญญาณบวกของการปรับตัวเศรษฐกิจในรอบ 30 ปี ที่น่าจับตามองและศึกษาว่าจะสามารถสร้างสมดุลระหว่างการเติบโตของธุรกิจ การรักษาภูมิปัญญาวัฒนธรรม และการรองรับแรงงานต่างชาติอย่างไร เพื่อให้บริการที่ดีที่สุดแก่ทั้งคนในประเทศและนักท่องเที่ยวต่างชาติได้อย่างยั่งยืน