ทำไมคนเราต้องอยากจะมีปมชีวิต?

ยอมรับเลยว่าเราเคยเจอคนที่ชอบ “ทำตัวมีปม” จริง ๆ และมันทำให้เรางงมาก เพราะมองจากข้างนอกชีวิตเขาโอเคสุด ๆ แต่พอคุยลึก ๆ จะมีประโยคแนว ๆ “ไม่อยากมีชีวิต” หรือ “ชีวิตมึงไม่ได้มีปัญหาขนาดนั้น” โผล่มาเป็นมุกบ้าง เป็นมีมบ้าง จนบางครั้งแยกไม่ออกว่าเขาพูดเล่นหรือกำลังขอความช่วยเหลือกันแน่ จากที่สังเกต (และเคยพลาดมาแล้ว) คนที่เหมือนอยากมี “ปมชีวิต” ไม่ได้แปลว่าเขาอยากดราม่าเสมอไป บางคนมันคือการตีความโลกแบบอัตโนมัติ เช่น เพื่อนตอบช้า = โดนเกลียด เจ้านายพูดแรง = ตัวเองไร้ค่า คนอื่นสำเร็จ = เราไม่มีความหมาย ความคิดพวกนี้มันวนซ้ำจนกลายเป็น “ตัวตน” ได้ พอมีปมไว้ มันเหมือนมีคำอธิบายให้ความรู้สึกแย่ ๆ ว่ามาจากไหน และบางคนก็เผลอยึดปมนั้นเป็นหลักฐานว่าตัวเอง “มีเรื่องให้เศร้า” จึงสมควรถูกเห็นใจ อีกมุมที่เราเจอบ่อยคือ “มีม/ประโยคไวรัล” ทำให้ความทุกข์ดูพูดง่ายขึ้น บางคนไม่กล้าบอกตรง ๆ ว่าเขาเหนื่อย เขาไม่ไหว เลยใช้ประโยคมีมแทน เช่น พูดเหมือนประชดตัวเองว่า “พูดสิว่าอยากมีชีวิต” แล้วหัวเราะกลบเกลื่อน ถ้าเราตอบกลับแบบตัดบทว่า “อย่าคิดมาก” หรือ “ชีวิตมึงไม่ได้มีปัญหาขนาดนั้น” (ถึงจะเป็นมุก) มันอาจยิ่งทำให้เขาปิดใจ วิธีที่เราใช้แล้วช่วยได้คือ 1) ถามให้ชัดว่า “พูดเล่นหรือจริงจัง” 2) สะท้อนความรู้สึกแทนการตัดสิน เช่น “ฟังดูเหมือนเธอกังวลว่าคนอื่นจะไม่รัก” 3) ชวนดูหลักฐานจริง ๆ แบบนุ่ม ๆ เช่น “มีอะไรยืนยันไหมว่าเขาไม่อยากคุย หรือแค่ตอบช้าเพราะยุ่ง” 4) ตั้งขอบเขตถ้าเรารับไม่ไหว เพราะการอยู่ใกล้คนที่จมปมตลอดเวลาอาจดูดพลังเราได้เหมือนกัน แต่ถ้าเริ่มมีประโยคแนว “ไม่อยากมีชีวิต” บ่อยขึ้น มีการทำร้ายตัวเอง หรือหมดความหวังจริง ๆ อันนี้เราไม่มองเป็นมีมแล้วนะ เราจะชวนเขาคุยกับผู้เชี่ยวชาญ หรืออย่างน้อยให้เขาได้คุยกับคนที่ไว้ใจ และถ้าเป็นเคสฉุกเฉินให้รีบขอความช่วยเหลือทันที เพราะปมชีวิตบางทีมันไม่ใช่เรื่องเล็ก แค่เขาไม่รู้จะเริ่มพูดจากตรงไหนเท่านั้น