เบาหวาน เวียนหัวไม่เลิก เป็นเพราะอะไร? #เภสัชอธิราช

ถ้าเป็นเบาหวานแล้ว “เวียนหัวไม่เลิก” หรือรู้สึกมึนๆ หลังเริ่มกินยาเบาหวาน อาการนี้เกิดได้จากหลายสาเหตุ (บางอย่างแก้ได้ง่าย บางอย่างต้องรีบพบแพทย์) อันนี้คือวิธีที่เราใช้ไล่เช็กแบบเป็นขั้นตอนให้เข้าใจง่ายค่ะ 1) น้ำตาลต่ำ (Hypoglycemia) — สาเหตุยอดฮิตของคน “กินยาแล้วเวียนหัว” โดยเฉพาะยากลุ่มที่ทำให้น้ำตาลตกได้ เช่น ซัลโฟนิลยูเรีย หรือฉีดอินซูลิน ถ้ากินยาตามเดิมแต่กินข้าวน้อยลง ออกกำลังกายมากขึ้น หรือดื่มแอลกอฮอล์ อาจทำให้น้ำตาลต่ำจนเวียนหัว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก หิวมาก หน้ามืดได้ วิธีแก้เบื้องต้น: ถ้ามีเครื่องเจาะปลายนิ้วให้เช็กทันที ถ้าต่ำ/สงสัยต่ำ ให้กินหวานเร็ว 15 กรัม (น้ำหวาน 1/2 แก้ว หรือกลูโคสแท็บเล็ต) รอ 15 นาทีแล้วเช็กซ้ำ จากนั้นค่อยกินอาหารมื้อหลัก/ของว่างตาม 2) น้ำตาลสูง (Hyperglycemia) ก็ทำให้มึนหัวได้ น้ำตาลสูงมากๆ จะทำให้กระหายน้ำ ปัสสาวะบ่อย อ่อนเพลีย ปากแห้ง ตาพร่า และเวียนหัวจากภาวะขาดน้ำได้ บางคนเพิ่งเป็นเบาหวานไม่นาน น้ำตาลยังเหวี่ยงทำให้รู้สึกเวียนหัวเป็นพักๆ วิธีแก้เบื้องต้น: ดื่มน้ำเปล่าให้พอ (ถ้าไม่มีข้อห้ามเรื่องหัวใจ/ไต) เช็กน้ำตาลปลายนิ้วและจดบันทึกก่อน-หลังอาหารเพื่อให้แพทย์ปรับยาได้ตรงจุด 3) ความดันตก/ขาดน้ำ/กินเค็มน้อยเกิน คนเป็นเบาหวานบางรายมีอาการเวียนหัวเวลาลุกขึ้น (Orthostatic hypotension) โดยเฉพาะถ้าดื่มน้ำน้อย ท้องเสีย อาเจียน หรือใช้ยาขับปัสสาวะ/ยาความดันร่วมด้วย ลองเช็ก: เวียนหัวตอนลุกจากท่านอน/นั่งไหม? ถ้าใช่ ให้ลุกช้าๆ ดื่มน้ำเพิ่ม และวัดความดัน (ถ้ามีเครื่อง) 4) ผลข้างเคียงจากยาเบาหวานบางชนิด บางคนกินยาบางตัวแล้วคลื่นไส้ เวียนหัว ปวดหัว หรือเบื่ออาหารได้ โดยเฉพาะช่วงเริ่มยา/เพิ่มขนาดยา (เช่น เมตฟอร์มินอาจทำให้แน่นท้อง คลื่นไส้ ทำให้กินได้น้อยจนเสี่ยงน้ำตาลต่ำร่วมด้วย) ข้อแนะนำ: อย่าหยุดยาเอง ให้จดว่าเวียนหัวหลัง “กินยาเวลาไหน” “สัมพันธ์กับมื้ออาหารไหม” แล้วคุยกับแพทย์/เภสัชเพื่อปรับเวลา ขนาด หรือเปลี่ยนยา 5) สาเหตุอื่นที่เจอบ่อย: โลหิตจาง นอนน้อย เครียด หูชั้นในอักเสบ สายตาเปลี่ยน ถ้าเวียนหัวแบบบ้านหมุน/โคลงเคลง มีหูอื้อ คลื่นไส้มาก อาจไม่ใช่จากน้ำตาลอย่างเดียว เช็กตัวเองให้ไว (ทริกที่ช่วยได้) - เวียนหัวให้ “วัดน้ำตาล” ก่อนเดาเสมอ (ถ้ามีเครื่อง) - จดบันทึก 3 อย่าง: ค่าน้ำตาล/ความดัน, เวลากินยา, กินข้าวได้แค่ไหน - พกของหวานแก้ฉุกเฉินติดตัวเสมอถ้ามีประวัติน้ำตาลต่ำ ควรไปพบแพทย์/ฉุกเฉินทันทีถ้า - ซึม สับสน พูดไม่ชัด ชัก หมดสติ - น้ำตาลต่ำมากและไม่ดีขึ้นหลังแก้ 2 รอบ - อาเจียนมาก ดื่มน้ำไม่ได้ หอบ เหนื่อย หรือสงสัยขาดน้ำรุนแรง สรุปคือ “เบาหวานเวียนหัว” มักเกี่ยวกับน้ำตาลต่ำ/สูง ขาดน้ำ ความดัน และผลข้างเคียงยาเป็นหลัก ถ้าอยากแก้ให้ตรงจุด แนะนำเริ่มจากเช็กค่าน้ำตาลและความดัน แล้วเอาข้อมูลไปปรึกษาแพทย์หรือเภสัชเพื่อปรับแผนค่ะ