อาการบวมตอนเดินเขา

อาการมือบวม แขนบวม (หรือบางคนอาจจะนิ้วบวมด้วย)

ระหว่างการเดินป่าหรือเดินขึ้นที่สูง เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมาก

โดยเฉพาะเวลากลางวันหรือตอนที่ร่างกายกำลังเหนื่อย

สาเหตุหลัก ๆ ไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด

แต่อย่างไรก็ตามก็มีจุดที่ต้องเฝ้าระวัง

สาเหตุส่วนใหญ่เกิดจากกลไกทางร่างกายและสภาพแวดล้อม

ดังนี้

1. แรงเหวี่ยงและการไหลเวียนของเลือด

(Gravity & Centrifugal Force)

เวลาเราเดินป่าหรือเดินขึ้นที่สูง แขนของเรามักจะทิ้งดิ่งลงข้างลำตัวและแกว่งไปมาตลอดเวลา แรงเหวี่ยงจากการแกว่งแขนรวมกับแรงโน้มถ่วงจะทำให้เลือดและของเหลวไหลลงไปกองอยู่ที่ส่วนปลาย

(มือและนิ้ว) มากขึ้น ในขณะที่กล้ามเนื้อแขนไม่ได้มีการหดตัวและบีบกลับรุนแรงเหมือนกล้ามเนื้อขา ของเหลวเลยระบายกลับขึ้นมาได้ช้าลงครับ

2. หลอดเลือดขยายตัวจากความร้อน (Vasodilation)

แม้ว่าอากาศบนที่สูงอาจจะเย็น แต่การเดินขึ้นเขาเป็นกิจกรรมที่ใช้พลังงานสูง ร่างกายจะสร้างความร้อนขึ้นมาภายใน เพื่อระบายความร้อนนั้นออก ร่างกายจะสั่งให้หลอดเลือดส่วนปลาย (รวมถึงที่มือและแขน) ขยายตัวกว้างขึ้นเพื่อให้เลือดนำความร้อนมาคายออกทางผิวหนัง เมื่อหลอดเลือดขยายตัว ของเหลวบางส่วนจึงซึมผ่านผนังหลอดเลือดเข้าสู่เนื้อเยื่อรอบข้าง ทำให้เกิดอาการบวม

3. ร่างกายขาดน้ำหรือสมดุลเกลือแร่เปลี่ยนไป (Dehydration & Hyponatremia)

• ขาดน้ำ: บนที่สูงอากาศมักจะแห้ง ทำให้เราสูญเสียน้ำผ่านการหายใจและการระเหยของเหงื่อโดยไม่รู้ตัว เมื่อร่างกายเริ่มขาดน้ำ มันจะพยายาม "กักเก็บของเหลว" ไว้ตามเนื้อเยื่อมากขึ้น

• โซเดียมต่ำ: ในทางกลับกัน หากเราดื่มน้ำเปล่าในปริมาณที่มากเกินไปซ้ำ ๆ โดยไม่เติมเกลือแร่เลย ความเข้มข้นของโซเดียมในเลือดจะเจือจางลง

4. อาการแพ้ความสูง (High Altitude Flattening/Edema)

ในกรณีที่ขึ้นที่สูงมาก ๆ (มักจะเริ่มที่ความสูง 2,500 เมตรจากระดับน้ำทะเลขึ้นไป) แรงดันอนุมูลอิสระและการเปลี่ยนแปลงของระดับออกซิเจนในเลือด อาจทำให้เกิดการกักเก็บน้ำในร่างกายส่วนต่าง ๆ ได้ง่ายขึ้น ซึ่งมักจะมาพร้อมกับอาการบวมที่ตาหรือหน้าด้วย

💡 วิธีป้องกันและแก้ไข

• แกว่งแขนและบริหารมือ: ระหว่างเดิน ให้กำมือ-แบมือเป็นระยะ หรือยกมือขึ้นมาระดับอกบ้างเพื่อช่วยให้เลือดไหลเวียนกลับได้ดีขึ้น

• ใช้ไม้เท้าช่วยเดิน (Trekking Poles): การใช้ไม้เท้าจะบังคับให้แขนของเราต้องยกขึ้นและกล้ามเนื้อมือ/แขนมีการขดตัวและคลายตัวอยู่ตลอดเวลา ซึ่งทำหน้าที่เหมือนปั๊มช่วยดันของเหลวกลับขึ้นไป เป็นวิธีที่ลดอาการมือบวมได้ดีที่สุดวิธีหนึ่ง

• จิบน้ำและเติมเกลือแร่: ดื่มน้ำทีละน้อยแต่บ่อย ๆ และควรมีผงเกลือแร่ (Electrolytes) ผสมดื่มระหว่างวันเพื่อรักษาสมดุล