Most people don't lose because they're stupid.

ในประสบการณ์ของผม การแพ้หรือความล้มเหลวของคนส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นจากการที่เราได้ 'ชิน' กับสภาพแวดล้อมที่เป็นปัญหา มากกว่าที่จะเป็นเรื่องของความสามารถหรือความฉลาด เพราะเมื่อสังคมเกิดความผิดปกติซ้ำๆ เช่น การเห็นข่าวฉาวหรือการไม่มีใครรับผิดชอบ รวมไปถึงระบบที่ปล่อยให้ความไม่ถูกต้องดำเนินไปอย่างต่อเนื่องจนกลายเป็นเรื่องปกติ มันทำให้เราค่อยๆ ปรับตัวให้ยอมรับสิ่งเหล่านี้และไม่ต่อสู้หรือเปลี่ยนแปลงอะไร คำพูดว่า “ก็เป็นแบบนี้แหละ” หรือ “ทน ๆ ไปก่อน” เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของความชินนี้ มันเป็นเหมือนกับยอมจำนนต่อระบบที่ไม่ถูกต้องโดยที่ไม่ต้องมีแรงกดดันหรือต่อสู้ใดๆ ทั้งสิ้น เช่นเดียวกับประเทศที่จะไม่โดนทำลายด้วยระเบิด แต่ถูกทำลายด้วยความนิ่งเฉยและการยอมรับสิ่งที่ผิดปกติอย่างค่อยเป็นค่อยไป ผมมีประสบการณ์เห็นคนที่ต่อสู้เพื่อเปลี่ยนแปลงสิ่งที่ผิดท่ามกลางสังคมที่หลายคนชินกับปัญหาเหล่านี้ ความพยายามนั้นมักถูกมองว่าเป็นความเพ้อฝันหรือทำตัว 'โง่' แต่แท้จริงคือการรักษาความหวังและพลังที่จะผลักดันให้เกิดการเปลี่ยนแปลงในสังคม แม้จะต้องเผชิญกับความท้อแท้บ้าง แต่การไม่ยอมแพ้จึงเป็นสิ่งสำคัญมากกว่า ดังนั้น สิ่งที่จะช่วยให้เราชนะระบบที่ทำให้คนแพ้ไม่ได้อยู่ที่การบอกว่าใครโง่หรือไม่โง่ แต่คือการตื่นรู้และไม่ชินกับความผิดปกติ ทั้งการเปิดใจรับรู้ปัญหา การสร้างจิตสำนึกในสังคม และการไม่ยอมให้ความทนทานต่อสิ่งไม่ถูกต้องเป็นนิสัยของเราเอง ท้ายที่สุด การเปลี่ยนแปลงที่ยั่งยืนต้องเริ่มต้นจากตัวเราเองและรอบข้าง การเลิกชินกับความผิดปกติเป็นขั้นตอนแรกที่จะก้าวผ่านความพ่ายแพ้และพัฒนาสังคมให้ดีขึ้นอย่างแท้จริง