นิ่วในไต รู้ทันก่อนปวดรุนแรง ป้องกันไตเสียหาย

นิ่วในไต (Kidney Stones หรือ Renal Calculi) คือ ภาวะที่มีการตกผลึกของแร่ธาตุและสารต่าง ๆ ภายในไต จนรวมตัวกันเป็นก้อนนิ่ว ก้อนนิ่วอาจมีขนาดเล็กเท่าเม็ดทราย หรือใหญ่หลายเซนติเมตร หากก้อนนิ่วเคลื่อนลงสู่ท่อไตและเกิดการอุดตัน จะทำให้เกิดอาการปวดอย่างรุนแรง และหากปล่อยไว้ อาจทำให้ไตติดเชื้อหรือสูญเสียการทำงานของไตได้

⸻

นิ่วในไตเกิดจากอะไร?

นิ่วในไตเกิดจากการที่ปัสสาวะมีความเข้มข้นสูง ทำให้แร่ธาตุต่าง ๆ เช่น แคลเซียม ออกซาเลต หรือกรดยูริก ตกผลึกและสะสมเป็นก้อนนิ่ว โดยชนิดของนิ่วที่พบบ่อย ได้แก่

* นิ่วแคลเซียม (Calcium Stones) พบมากที่สุด ประมาณ 70–80%

* นิ่วยูริก (Uric Acid Stones) พบในผู้ที่มีกรดยูริกสูงหรือรับประทานเนื้อสัตว์มาก

* นิ่วสตรูไวต์ (Struvite Stones) มักสัมพันธ์กับการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

* นิ่วซีสทีน (Cystine Stones) พบได้น้อย เกิดจากโรคทางพันธุกรรม

⸻

อาการของนิ่วในไต

ผู้ป่วยบางรายอาจไม่มีอาการ หากนิ่วมีขนาดเล็กและไม่อุดตัน แต่เมื่อก้อนนิ่วเคลื่อนตัว อาจมีอาการ ได้แก่

* ปวดหลังหรือสีข้างอย่างรุนแรง

* ปวดร้าวลงหน้าท้องหรือขาหนีบ

* ปวดเป็นพัก ๆ คล้ายบีบรัด

* ปัสสาวะเป็นเลือด

* ปัสสาวะแสบขัดหรือปัสสาวะบ่อย

* คลื่นไส้ อาเจียน

* หากมีการติดเชื้อร่วมด้วย อาจมีไข้และหนาวสั่น

⸻

ปัจจัยเสี่ยง

ผู้ที่มีโอกาสเกิดนิ่วในไตมากขึ้น ได้แก่

* ดื่มน้ำน้อย

* อากาศร้อน เหงื่อออกมาก

* รับประทานอาหารเค็มจัด

* รับประทานโปรตีนจากเนื้อสัตว์ในปริมาณมาก

* รับประทานอาหารที่มีออกซาเลตสูง เช่น ผักโขม ชา ช็อกโกแลต ถั่ว

* โรคอ้วน

* โรคเกาต์

* ภาวะต่อมพาราไทรอยด์ทำงานเกิน

* มีประวัติคนในครอบครัวเป็นนิ่ว

* เคยเป็นนิ่วมาก่อน

⸻

การวินิจฉัย

แพทย์อาจตรวจเพิ่มเติม ได้แก่

* ตรวจปัสสาวะ

* ตรวจเลือด

* เอกซเรย์ KUB (ในนิ่วบางชนิด)

* อัลตราซาวด์ไต

* CT Scan แบบไม่ฉีดสารทึบรังสี (Non-contrast CT KUB) ซึ่งเป็นการตรวจที่มีความแม่นยำสูงในการวินิจฉัยนิ่วในระบบทางเดินปัสสาวะ

⸻

แนวทางการรักษา

การรักษาขึ้นอยู่กับขนาด ตำแหน่ง และอาการของนิ่ว

* ดื่มน้ำมาก ๆ เพื่อช่วยให้นิ่วขนาดเล็กหลุดออกเอง

* ยาบรรเทาอาการปวด

* ยาช่วยขับนิ่วในบางกรณี

* สลายนิ่วด้วยคลื่นกระแทก (ESWL) สำหรับนิ่วบางตำแหน่งและขนาดที่เหมาะสม

* ส่องกล้องผ่านท่อปัสสาวะ (URS) เพื่อนำนิ่วออกหรือใช้เลเซอร์สลายนิ่ว

* ส่องกล้องผ่านผิวหนังเข้าสู่ไต (PCNL) สำหรับนิ่วขนาดใหญ่

* ผ่าตัด ซึ่งปัจจุบันพบไม่บ่อย

⸻

ภาวะแทรกซ้อน

หากไม่ได้รับการรักษา อาจเกิด

* ท่อไตอุดตัน

* ไตบวมน้ำ

* ติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ

* กรวยไตอักเสบ

* ไตเสื่อม

* ไตวาย หากอุดตันรุนแรงหรือเป็นทั้งสองข้าง

⸻

วิธีป้องกันนิ่วในไต

* ดื่มน้ำให้เพียงพอ อย่างน้อย 2–3 ลิตรต่อวัน (ปรับตามสภาพร่างกายและโรคประจำตัว)

* ลดการรับประทานอาหารเค็ม

* รับประทานโปรตีนในปริมาณเหมาะสม

* ไม่กลั้นปัสสาวะ

* รักษาน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์เหมาะสม

* ออกกำลังกายสม่ำเสมอ

* ผู้ที่เคยเป็นนิ่วควรติดตามการรักษาและวิเคราะห์ชนิดของนิ่ว เพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ

⸻

ควรรีบพบแพทย์เมื่อใด

ควรรีบไปโรงพยาบาล หากมีอาการดังต่อไปนี้

* ปวดสีข้างรุนแรงจนทนไม่ได้

* ปัสสาวะเป็นเลือดมาก

* มีไข้หรือหนาวสั่นร่วมกับอาการปวด

* ปัสสาวะไม่ออก

* คลื่นไส้ อาเจียนตลอดเวลา

* ผู้ป่วยมีไตเพียงข้างเดียวหรือโรคไตเรื้อรัง

⸻

สรุป

นิ่วในไตเป็นโรคที่พบได้บ่อย และสามารถก่อให้เกิดอาการปวดอย่างรุนแรง รวมถึงภาวะแทรกซ้อนที่อาจทำให้ไตเสียหายได้ หากได้รับการวินิจฉัยและรักษาอย่างเหมาะสมตั้งแต่ระยะแรก โอกาสหายเป็นปกติและลดการเกิดซ้ำจะสูงขึ้น การดื่มน้ำให้เพียงพอ ควบคุมอาหาร และดูแลสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ เป็นวิธีสำคัญในการลดความเสี่ยงของโรค

#นิ่วในไต #KidneyStone #โรคนิ่ว

#ปวดหลัง #โรคไต

#ปวดสีข้าง #ปัสสาวะเป็นเลือด #สลายนิ่ว #ESWL #URS #PCNL #สุขภาพไต #ตรวจไต #สุขภาพกับประกัน #DCARE #HealthTips #DiseaseAwareness