พื้นฐานความแตกต่างระหว่างกฎหมายเอกชน และกฎหมายมหาชน ฉบับมือใหม่
กฎหมายเอกชน (Private Law)
กฎหมายเอกชน คือ กฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลธรรมดาหรือนิติบุคคลด้วยกันเอง
โดยมีหลักการสำคัญคือ "เสรีภาพในการแสดงเจตนา" (Freedom of Contract)
ในพื้นที่ของกฎหมายเอกชน รัฐจะทำหน้าที่เป็นเพียง "กรรมการ" หรือผู้ควบคุมกติกาอยู่ห่างๆ เท่านั้น
หากคุณต้องการทำสัญญาซื้อขาย รถยนต์กับเพื่อน พวกคุณสามารถตกลงราคากันเองได้ตามความพอใจ
รัฐจะไม่เข้าไปแทรกแซงเว้นแต่จะมีฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งผิดสัญญา หรือสัญญานั้นขัดต่อความสงบเรียบร้อยของประชาชน
กฎหมายมหาชน (Public Law)
กฎหมายมหาชน คือ กฎหมายว่าด้วยการจัดระเบียบความสัมพันธ์ระหว่างหน่วยงานของรัฐกับประชาชน
โดยรัฐจะอยู่ในฐานะที่ "เหนือกว่า" เพื่อให้สามารถบริหารจัดการประโยชน์ส่วนรวมได้
เช่น การเวนคืนที่ดินเพื่อสร้างถนน รัฐสามารถบังคับเอาที่ดินของคุณได้แม้อาจจะขัดต่อความรู้สึกของคุณก็ตาม
เพราะถือว่าทำไปเพื่อประโยชน์สาธารณะ
แต่เพื่อป้องกันไม่ให้รัฐใช้อำนาจกลั่นแกล้งประชาชน กฎหมายมหาชนจึงมีหลักการสำคัญ คือ "ไม่มีกฎหมาย ไม่มีอำนาจ"
เจ้าหน้าที่รัฐจะทำอะไรได้ต้องมีกฎหมายเขียนให้อำนาจไว้ช ัดเจนเท่านั้น (ต่างจากเอกชนที่ทำได้หมดถ้ากฎหมายไม่ห้าม)
ข้อสังเกต: แม้กฎหมายอาญาจะเป็นเรื่องของการทำร้ายร่างกายหรือลักทรัพย์ระหว่างเอกชนด้วยกัน แต่ก็จัดอยู่ในกลุ่มกฎหมายมหาชน เพราะถือว่าการก่ออาชญากรรมเป็นการกระทบกระเทือนต่อความสงบเรียบร้อยของรัฐโดยรวม รัฐจึงต้องเป็นผู้ใช้อำนาจในการลงโทษผู้กระทำผิดครับ
#นิติศาสตร์มือใหม่ #ความรู้ทั่วไป #กฎหมายใกล้ตัว #ติดเทรนด์ #lemon8ไดอารี่
จากประสบการณ์ส่วนตัวที่เคยศึกษากฎหมายเบื้องต้น พบว่า การแบ่งกฎหมายออกเป็นกฎหมายเอกชนและกฎหมายมหาชนช่วยให้เข้าใจบทบาทของรัฐและบุคคลในสังคมได้ง่ายขึ้นมาก กฎหมายเอกชนอย่างเช่นสัญญาซื้อขายหรือเช่าทรัพย์สินจะเปิดโอกาสให้คู่กรณีตกลงกันด้วยความสมัครใจ โดยมีรัฐเป็นผู้กำกับดูแลกรณีที่ผิดสัญญาหรือผิดกฎหมายเท่านั้น ส่วนกฎหมายมหาชนก็จะเน้นให้รัฐมีอำนาจสูงกว่า เพราะต้องดูแลประโยชน์ส่วนรวม เช่น เวนคืนที่ดินเพื่อสร้างถนนหรือโครงการสาธารณูปโภคต่างๆ แม้ว่าจะกระทบต่อสิทธิของแต่ละบุคคลก็ตาม สิ่งที่น่าสนใจคือกฎหมายอาญาถึงแม้จะมีผู้กระทำผิดกับบุคคลอื่นโดยตรง แต่ก็จัดอยู่ในกฎหมายมหาชน เพราะการกระทำผิดอาญาส่งผลกระทบต่อความสงบเรียบร้อยของสังคมโดยรวม รัฐจึงต้องมีอำนาจจัดการอย่างเด็ดขาด ในชีวิตจริง เราอาจเจอเรื่องเกี่ยวกับกฎหมายเอกชนบ่อยๆ เช่น การทำสัญญาเช่าห้องพัก หรือการซื้อขายสินค้ากับเพื่อนฝูง ซึ่งไม่มีการแทรกแซงจากรัฐมากนัก ขณะที่กฎหมายมหาชน เช่น กรณีที่รัฐดำเนินการเวนคืนที่ดินเพื่อก่อสร้างรถไฟฟ้า ก็เข้าใจได้ว่าเป็นการบริหารประโยชน์เพื่อประชาชนโดยรวม หลังจากเรียนรู้เรื่องนี้พบว่า ความเข้าใจพื้นฐานนี้ช่วยเพิ่มความมั่นใจในการตัดสินใจทางกฎหมาย และยังช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาที่อาจเกิดจากความเข้าใจผิดหรือการละเมิดสิทธิทั้งของตนเองและผู้อื่นด้วย อย่างไรก็ตาม หากเจอข้อสงสัยหรือกรณีเฉพาะควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อความถูกต้องและเหมาะสมที่สุด
