หลังผ่าตัด​ ต้องกินโปรตีน​

ตอนเริ่มพักฟื้นหลังผ่าตัด เราเคยคิดแค่ว่า “กินโปรตีนเยอะๆ เดี๋ยวแผลหาย” แต่พอไปดูฉลากผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร/ผงโปรตีนหลายยี่ห้อ จะเจอคำว่า “ตารางกรดอะมิโน” เลยลองทำความเข้าใจให้ชัดว่าอ่านยังไง และมันช่วยเลือกโปรตีนให้เหมาะกับช่วงฟื้นตัวได้จริงค่ะ 1) ตารางกรดอะมิโน (Amino Acid Profile) คืออะไร เป็นตารางที่บอกว่าโปรตีนแหล่งนั้นมี “กรดอะมิโน” ชนิดต่างๆ อยู่เท่าไหร่ (บางฉลากอาจโชว์หลายตัวรวมๆ เช่น 16 ชนิด) ซึ่งกรดอะมิโนคือชิ้นส่วนเล็กๆ ที่ร่างกายเอาไปสร้างเนื้อเยื่อใหม่ ซ่อมแซมกล้ามเนื้อ และช่วยงานภูมิคุ้มกัน 2) ดู 2 กลุ่มนี้ให้เป็นก่อน: กรดอะมิโนจำเป็น vs ไม่จำเป็น - กรดอะมิโนจำเป็น (Essential amino acids) ร่างกายสร้างเองไม่ได้ ต้องได้จากอาหาร/โปรตีน เช่น leucine, isoleucine, valine, lysine ฯลฯ - กรดอะมิโนไม่จำเป็น ร่างกายสร้างได้บางส่วน สำหรับคนหลังผ่าตัด เราจะอยากให้ “กรดอะมิโนจำเป็นครบ” เพราะเป็นวัตถุดิบซ่อมแผลและฟื้นตัว โดยเฉพาะช่วงกินข้าวได้น้อย 3) จุดที่เราชอบเช็กบนตารางกรดอะมิโนเวลาเลือกโปรตีน - มีกรดอะมิโนจำเป็นครบหรือไม่ (ครบจะอุ่นใจกว่า) - กลุ่ม BCAA (leucine/isoleucine/valine) มักเกี่ยวกับการคงมวลกล้ามเนื้อ ช่วงนอนพักนานๆ จะช่วยให้เรามีแนวทางเลือกโปรตีนที่ “คุณภาพดี” ไม่ใช่แค่ปริมาณ - แหล่งโปรตีน: ไข่ขาวมักเป็นโปรตีนคุณภาพสูงและย่อยง่าย ส่วนโปรตีนจากพืชหลายชนิดผสมกัน (เช่น ถั่ว/ธัญพืช) จะช่วยให้กรดอะมิโนบาลานซ์ขึ้น 4) ตารางกรดอะมิโนบนฉลาก อ่านหน่วยยังไงไม่ให้งง บางยี่ห้อบอกเป็น mg ต่อ 1 serving (ต่อ 1 ช้อน/ต่อ 1 ซอง) หรือเป็นกรัมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค วิธีอ่านของเรา: - เทียบ “ต่อ 1 มื้อ” เสมอ (อย่าดูตัวเลขรวมทั้งกล่อง) - เช็กว่ามื้อหนึ่งให้โปรตีนกี่กรัม แล้วดูโปรไฟล์กรดอะมิโนประกอบ (ถ้ามี) เพื่อเห็นภาพคุณภาพโปรตีน - ถ้าเขียนว่า 1 กล่องกินได้ 15 มื้อ ให้โฟกัสว่ามื้อที่เราจะดื่มจริงๆ ได้โปรตีนและกรดอะมิโนประมาณไหน 5) ทริคสำหรับคนหลังผ่าตัด/ผู้สูงวัยที่กินได้น้อย จากประสบการณ์ส่วนตัว ช่วงที่อาหารปกติกินไม่ค่อยลง เราจะเน้น “ย่อยง่าย ดูดซึมไว” และแบ่งเป็นมื้อเล็กๆ แทนการฝืนกินทีเดียวเยอะๆ เลือกสูตรที่ไม่หวานจัด ไม่คาว และถ้าใครท้องอืดกับนม/เวย์ก็ควรเช็กว่าไม่มีแลคโตส หรือเป็นโปรตีนจากพืชผสมไข่ขาวจะสบายท้องกว่าในบางคน หมายเหตุเล็กๆ: ถ้ามีโรคไต/ต้องจำกัดโปรตีน ควรถามแพทย์หรือโภชนากรก่อนเพิ่มโปรตีนหรือดื่มโปรตีนเสริมค่ะ