ผู้สูงอายุ ขึ้นบันได อย่างไร ปลอดภัย

เวลาพูดถึง “การขึ้นลงบันไดอย่างปลอดภัย” สำหรับผู้สูงอายุ สิ่งที่เจอบ่อยคือรีบก้าวเร็ว หรือก้าวสลับเหมือนตอนหนุ่มสาว ทำให้เสียการทรงตัวได้ง่าย วิธีที่ฉันแนะนำและใช้บอกคนที่บ้านเสมอคือ “ก้าวทีละข้าง” (step-to) คือวางเท้าข้างหนึ่งขึ้นไปก่อน แล้วค่อยเอาอีกข้างตามขึ้นไปบนขั้นเดียวกัน ไม่ต้องรีบ และให้โฟกัสที่ความมั่นคงมากกว่าความเร็ว หลักจำง่าย ๆ คือ “ขึ้นนำด้วยขาที่แข็งแรง ลงนำด้วยขาที่อ่อนแรง” ถ้ามีข้างที่เจ็บเข่า/อ่อนแรง ให้ขึ้นบันไดโดยใช้ขาที่แข็งแรงก้าวนำก่อน แล้วค่อยตามด้วยขาที่อ่อนแรง ส่วนตอนลง ให้ขาที่อ่อนแรงลงนำก่อน เพื่อให้ขาที่แข็งแรงคอยรับน้ำหนักบนขั้นที่สูงกว่า (ถ้าใช้ไม้เท้าหรือราวจับร่วมด้วยจะมั่นใจขึ้น) เรื่องราวจับสำคัญมาก แนะนำให้จับราวตลอดทาง จับให้ “เต็มมือ” ไม่ใช่แตะปลายนิ้ว และหลีกเลี่ยงการถือของพะรุงพะรังระหว่างขึ้นลง เพราะมือควรว่างไว้จับราว หากจำเป็นต้องถือของ ให้แบ่งของใส่กระเป๋าสะพาย/กระเป๋าคาดอกแทนการถือด้วยมือ เพื่อไม่ให้เสียสมดุล ก่อนขึ้นลงบันได ฉันมักเช็ก 3 อย่างที่ช่วยลดการล้มได้จริง: 1) รองเท้า—เลือกพื้นยางกันลื่น พอดีเท้า ไม่หลวม ไม่สวมรองเท้าแตะที่หลุดง่าย 2) แสงสว่าง—บันไดต้องสว่างพอ โดยเฉพาะตอนกลางคืน อาจติดไฟทางเดินหรือไฟเซ็นเซอร์ 3) พื้นขั้นบันได—ไม่ลื่น ไม่มีพรมหลุดลุ่ย/สายไฟ/ของวางเกะกะ และถ้าเป็นไปได้ติดแถบกันลื่นที่ขอบขั้น ท่าทางก็มีผล: ยืนตรงเล็กน้อย ก้มมองขั้นได้แต่ไม่ก้มคอมากจนเสียการทรงตัว ก้าวให้เท้าวางเต็มฝ่าเท้าบนขั้น ไม่วางแค่ปลายเท้า และหยุดพักได้ถ้าหอบหรือเวียนหัว อย่าฝืน สุดท้าย ถ้ามีอาการหน้ามืดบ่อย เจ็บเข่ามาก หรือเคยหกล้ม ควรพิจารณาติดราวจับเพิ่มทั้งสองด้าน หรือปรึกษาแพทย์/นักกายภาพเพื่อประเมินการทรงตัว เพราะการปรับบ้านเล็ก ๆ น้อย ๆ ร่วมกับการ “ก้าวทีละข้าง” จะช่วยให้ผู้สูงอายุขึ้นลงบันไดได้ปลอดภัยขึ้นมาก