8 พฤติกรรมที่ทำให้ “ลูกนิสัยเสีย” โดยไม่รู้ตัว

เวลาได้ยินคำว่า “นิสัยลูกคนเล็ก” หลายคนจะนึกถึงภาพเด็กติดแม่ งอแง เอาแต่ใจ หรือชอบให้คนอื่นตามใจ ซึ่งบ้านเราเคยเป็นเหมือนกันค่ะ แต่พอสังเกตดี ๆ จะเห็นว่าไม่ใช่เพราะลูก “เป็นแบบนั้นโดยธรรมชาติ” อย่างเดียว แต่อยู่ที่สิ่งแวดล้อมและวิธีที่ผู้ใหญ่ตอบสนองด้วย จากประสบการณ์ส่วนตัว ลูกคนเล็กมักได้ “ความช่วยเหลือเร็วกว่า” เพราะพ่อแม่พี่ ๆ รีบจัดการให้ทันที เช่น ลูกร้องปุ๊บมีคนอุ้มปั๊บ อยากได้อะไรมีคนหยิบให้เร็วมาก พอนานเข้า เด็กจะเรียนรู้ว่า “แค่ทำหน้าบึ้งตึง/ร้องไห้ เดี๋ยวก็ได้” นี่แหละที่ทำให้นิสัยดูเอาแต่ใจ ทั้งที่จริง ๆ เขาแค่ใช้วิธีที่เคยได้ผล สิ่งที่เราปรับแล้วเห็นผล คือทำ “กติกาง่าย ๆ” ให้ทั้งบ้านใช้เหมือนกัน เช่น 1) ขอของต้องพูดดี ๆ ก่อน (ไม่ตะโกน/ไม่ปาหรือเหวี่ยง) 2) ถ้าอยากได้ของเล่นใหม่ ต้องรอวัน/เวลาที่กำหนด (สอนการรอ) 3) ถ้าร้องเพื่อเอาชนะ จะไม่ให้ทันที แต่จะรอให้สงบแล้วค่อยคุย อีกข้อที่สำคัญกับนิสัยลูกคนเล็กคือ “การแก้ปัญหาแทน” เพราะผู้ใหญ่หลายคนสงสาร เลยทำให้หมด ตั้งแต่ใส่รองเท้า เก็บของ เล่นแล้วไม่เก็บ สุดท้ายลูกไม่ค่อยรับผิดชอบ เราเลยเปลี่ยนเป็นอยู่ข้าง ๆ แต่ให้เขาลองทำก่อน เช่น บอกเป็นขั้นตอนสั้น ๆ “เก็บรถคันนี้ใส่กล่องก่อน แล้วค่อยหยิบตุ๊กตาหมีไปวาง” ทำซ้ำ ๆ จนเขาทำได้เอง เวลาลูกทำพฤติกรรมไม่เหมาะ (งอแง หน้าบึ้งตึง) เราพยายามเลี่ยงการประชดหรือเปรียบเทียบกับพี่ เพราะยิ่งทำให้เด็กยิ่งต่อต้าน เราใช้ประโยคแนว ๆ นี้แทน: - “แม่เห็นว่าหนูโกรธอยู่ แต่หนูพูดเบา ๆ ได้ไหม” - “ถ้าหนูอยากได้ ให้ขอใหม่ด้วยประโยคสุภาพนะ” - “ตอนนี้เลือกได้ 2 อย่าง A หรือ B” (ให้ทางเลือกแทนการบังคับ) ทริคเล็ก ๆ ที่ช่วยมากคือชมให้เฉพาะเจาะจง ไม่ชมลอย ๆ เช่น “เมื่อกี้หนูรอคิวได้ เก่งมาก” หรือ “หนูเก็บของเล่นเอง แม่ภูมิใจ” เด็กจะเริ่มรู้ว่าพฤติกรรมดี ๆ ก็ได้ความสนใจเหมือนกัน ไม่จำเป็นต้องงอแง สรุปคือ “นิสัยลูกคนเล็ก” จะดีขึ้นได้ ถ้าผู้ใหญ่ในบ้านช่วยกันทำให้สม่ำเสมอ ตั้งขอบเขตชัด และใจเย็นกับการฝึกทีละนิด แรก ๆ อาจมีต่อต้านบ้าง แต่พอเด็กเริ่มคาดเดาได้ว่าอะไรได้-ไม่ได้ เขาจะสงบและร่วมมือมากขึ้นจริงค่ะ