Life Span กับ Health Span มันต่างกัน 💪🏻

หลายคนถามว่า “health span คืออะไร” เพราะคำนี้ได้ยินบ่อยเวลาเราคุยเรื่องอายุยืน (longevity) แต่จริง ๆ แล้วมันต่างจาก life span มากค่ะ/ครับ Life Span = อายุขัย (จำนวนปีที่มีชีวิตอยู่) เช่น อยู่ถึง 90 ปี Health Span = ช่วงอายุที่ “ยังแข็งแรง” ใช้ชีวิตได้ดี ทำงาน/เที่ยว/ออกกำลังกายได้เอง ไม่ต้องพึ่งคนอื่นมาก ประเด็นสำคัญคือ เราอาจมี life span ยาว แต่ถ้า 10 ปีสุดท้ายต้องนอนติดเตียง ปวดเรื้อรัง หรือทำอะไรไม่ได้เอง ช่วงนั้นก็ไม่ใช่คุณภาพชีวิตที่หลายคนอยากได้ นี่แหละที่ทำให้แนวคิด Health Span สำคัญกว่า “ตัวเลขอายุ” อย่างเดียว ลองนึกภาพง่าย ๆ: - คน A อายุ 90 แต่เริ่มป่วยหนักตั้งแต่ 75 = health span 75 ปี - คน B อายุ 85 แต่ยังเดินเหินดี เล่นกับหลาน เที่ยวได้จน 83 = health span 83 ปี ถึงคน B อายุสั้นกว่า แต่คุณภาพชีวิตดีกว่าเยอะ ถ้าอยากเพิ่ม health span (แนวคิดสายเวชศาสตร์วิถีชีวิต / Lifestyle Medicine) สิ่งที่ฉันโฟกัสเป็นหลักมีประมาณนี้ 1) กล้ามเนื้อและแรง (Strength) กล้ามเนื้อคือ “ทุนสุขภาพ” ของวัยแก่ ยิ่งอายุมากยิ่งเสียมวลกล้ามเนื้อง่าย ฉันเลยพยายามทำเวทเทรนนิ่ง/แรงต้านสม่ำเสมอ และให้ความสำคัญกับท่าพื้นฐาน เช่น สควอต ดัน ดึง (ปรับตามสภาพร่างกาย) 2) คาร์ดิโอและความฟิตหัวใจปอด ไม่จำเป็นต้องหนัก แค่เดินเร็ว ปั่นจักรยาน ว่ายน้ำ หรือขึ้นบันไดให้สม่ำเสมอ จะช่วยเรื่องความอึด ความดัน ไขมัน และการเผาผลาญ 3) โภชนาการที่ทำได้ “ยั่งยืน” ฉันใช้หลักง่าย ๆ: โปรตีนให้พอ ผักผลไม้ทุกวัน ลดของหวาน/น้ำหวาน และเลือกอาหารที่ทำซ้ำได้จริง ไม่ต้องเพอร์เฟกต์แต่ทำได้ต่อเนื่อง 4) การนอนและความเครียด นอนพอช่วยฮอร์โมน ความอยากอาหาร และการฟื้นตัว ส่วนความเครียดถ้าปล่อยยาว ๆ จะพาไปพฤติกรรมกิน/นอนพัง ๆ ได้ง่าย ฉันเลยพยายามมีเวลาผ่อนคลายและจัดตารางให้ไม่ล้น 5) เช็กสุขภาพและตัวชี้วัดสำคัญ สุขภาพดีสร้างได้ แต่ต้องรู้ “สถานะจริง” ของตัวเอง เช่น ความดัน น้ำตาล ไขมัน รอบเอว และความฟิตพื้นฐาน เพื่อปรับแผนให้ตรงจุด สรุปสั้น ๆ: health span คือช่วงเวลาที่เรา “ยังใช้ชีวิตได้อย่างมีคุณภาพ” เป้าหมายไม่ใช่แค่อยู่ให้นาน แต่คืออยู่ให้นานแบบแข็งแรง เดินได้ ทำสิ่งที่รักได้ และพึ่งพาตัวเองได้มากที่สุด